Feeds:
Posts
Comments
DIGITAL CAMERA

Pîrozgeha Laleşê / Wikipedia

Çîroka Şêr û Mişkê

ser-u-misk-1

Hebû tunebû, dibêjin rojekê mişkek ji qulika xwe derketibû û rastî
şêrekî gir hatibû.

Şer dixwest mişkê bixwara.
Mişk: Şêro, ji kerema xwe min nexwe, dibe ku rojek were pêdiviya te bi min hebe.
Şêr gotê: Çawa ezê motacê (hewcedarê) te bibim, tu jî ewqas biçûk î?                                     

Dema şêr çav li mişkê gerand û dît ku çiqas ew biçuk e, dilê xwe pê
şewitî û serbest berda.
Rojekê mişk dengekî tirsdar bihîst.
Ew jî dengê şêr bû.

Dema gihîşt cihê deng jê dihat, dît ku şêr di nav toreyekî de asê bûye.
Mişk gote wî: Ezê te rizgar bikim!
Şêr: Tu!, tu gellek biçûk î ji bo karekî ewqas giran.

ser-u-misk-2

Mişk dikeve ser werîsa (kêndir) toreyê, hêdî hêdî bi diranên xwe werîsê qot dike û wiha şêr rizgar dibe.

Ji wê şevê de, herdu heta hetayê bûn heval.

Têbînî: Min ev çîrok berî çend salan ji zimanê spanî re wergerndibû ji bo projeyeke derbarê wergerandina çîroke ji gelek zimanên cîhanî re, tê gotin ku ev çîrok ya Aysopos e.

img_0286

Hunermend Muharram ligel cemawerê “Roja Çanda Kurdî” li Bonnê / Foto: Z.A

Roja şemiya borî 24 îlonê, di çarçoveya çalakiyên hefteya navçandî de “Interkulturelle Woche 2016”, ez beşdarî du çalakiyan bûm. Sibê ez li bajarê Münsterê bûm, min û hevalên xwe di Komele Odakê de li ser sehnê me govenda kurdî û yewnanî gerand, me dîlanên wek sertakî (reqsa Zorba), bagiyê, çepkî girt. Di dîlana dawî de jî em ji ser sehnê daketin û me xelkê jî tevlî dîlana Delîlo kir. Ji bo temşekirina dîlana me, li ser vê girêdanê bitikîne: www.facebook.com/sabir.akdemir/posts/1281741091845342

Xwediyê blogê di serkêşiya govenda bagiyê de / Foto: Odak

              Xwediyê blogê serkêşiya govenda bagiyê dike / Foto: Odak

Hêvarê jî demjimêr 17:00 li bajarê Bonnê Navenda Kurdî ji bo Lêkolîn û Rawêjkariya û Yasayî (YASA) Roja Çanda Kurdî” li navenda MigraPolis pîroz kir.  Di agahiya ragihandin çalakiyê de ser Facebookê de, di derbarê kesên beşdar  di çalakiyê de ti înformasiyon nehatîbûn belavkirin.

 Baş e, kesê ku çalakî birêvebirbû endamê YASA Aref Gabeau bû.

 Helbestvan jî Hidir Çelik, Ulrich Bergmann û Hussein M. Habasch bûn.

Hunermend jî Muharram Dogan û hevsera wî Fîdan bûn.

Di despêka çalakiyê de kurtefîlma derhêner Akram Kiro  “Havîna Sar”  hate nîaşandanfîlm di navbera Kurdistan û Almanya hatiye kişandin û behsa jiyana penabrekî kurd li Almanya û jiyana wî ya berê li welêt dike.

Piştî ku helbestvan helbestên xwe xwendin, min rêdan ji birêvebirê çalakiyê xwest ji bo xwendina helbestek kurt, min helbest di pirtûkek ya nivîsakara swîsrî Jacqueline Sammali de  xwendibû, helbest jî anonîm e. Piştî xwendina helbestê jinek alman hat ba min ji bo ez helbestê jê re wergerînim, helbest jî wisa ye:

Keça min bi girî vegeriya,
Keça min bi girî vegeriya,
Min got mamoste bi tiştekî nizane,
Min got mamoste bi tiştekî nizane,
Min dixwest ez li nexçeyê binêrim,
Min dixwest ez li nexwşeyê binêrim.
Lê ew gote min:
“Kurdistan tune ye”
Keça min bi girî vegeriya.

Di beşê mûzîkê de jî Muharram û hevjîna wê Fîdan hêvara Roja Çanda Kurdî bi gotina stranên gelêrî pir xweş kirin, cemawerê çalakiyê jî ligel wan stran xwendin.

Piştî wan jî dîsa min rêdan ji kek Arif xwest ji bo ez stranekê kurt bêjim lê ew “di min de şikand”*, min dixwest ez strana “Lê Narînê” bixwînim ku min berî 5  mehan li welatê Baskê xwendibû û ji aliyê xelkê pir hatibû hezkirin. Lê piştre, dema girêdana dîlana efrînî, min li ber dengê def û zirnê perçeyek biçûk ji Eyşa Îbê da û min xwe hênik kir.

Bi gîştî çalakî xweş bû, hinekî cih biçûk bû û mêvanên biyanî (yên alman û ji netewên din) jî hindik bûn, ji ber ku tiştê herî girîng ji organîzekirina van çalakiyan danasîna alman û biyaniyan bi çanda kurdan ve. Tiştê nexweş bû jî ku mirov di “Roja Çanda Kurdî” de axaftina erebî  di danûstandina  hinekan de guhdarî bike.  Mixabin  xwarina kurdî jî tune bû, li kêleka vewxwarinan tenê Snack Brezel hebû. Hinekî nan, zêt û zaater jî hebûyana wê pir xweş biba, nemaze ji bo kesê bi zikê birçî ji Münsterê hatibû çalakiyê.

* “Di min de şikand”: derbirînek efrînî ye ku tê wateya daxwaza min bi cih nekir.

Ji bo temaşekirina wêneyên din: Yasa Kultur

Sazkirina afîşê: hunermend Hesen Berzencî

         Sazkirina afîşê: hunermend Hesen Berzencî

“Me rojeke xweş li bajarê Essenê derbas kir”, bi van gotinan nivîskar Helîm Yûsiv derbarê çalakiyê radighîne û van agahiyan dide:

“Roj: Yekşem 18.09.2016 / Demjimêr: 14:45 heta 17:00, yê ku roj birêvebir: Hozan Enez bû,

Yên ku helbest xwendin:
Ibrahîm Hisso – Selwa Hesen – Husên Hebeş – Hesen Îrandost

Yên ku çîrok gotin:
Fewaz Ebdî – Lukman Silêman – Helîm Yûsiv

Yên ku stiran gotin:
Mistefa Dadar – Imad Kakilo – Zubêr Salih

Ji bilî wê, imzekirina pirtûkan û hevdîtina bi dost û heval û hezkiriyên wêje û hunera kurdî re bû”.

Çend têbîniyên min derbarê vê çalakiyê:

  • Çalakî 45 xulekan dereng bû, ev jî bû sedema aciziya hin kesan, ji ber wê  şîreta min ji bo kesên ku dixwazin herin çalakiyên kurdî pirtûkek an jî rojnamyek bi xwe re bînin ta ku wextê xwe di bendemayîna despêkirina çalakiyê de wenda nekin.
  • Li paş masyea xwendinê du afîşên biçûk li ser dîwêr hatibû danîn, bawer dikim ne zor bû ku afîşeke mezin bihata çêkirin  an jî hevokeke li ser kertonekê  bihata nivîsadin û li pêşiya masê hatiba danîn ji bo dansîna çalakiyê.
  • Birêvebir Hozan Enez pêşkêşkirina piraniya beşdaran bi zimanê erebî dikir, min ji xwe pirs kir: Ji bo kê û ji bo çi ew bi erebî pêşkêş dike?, min got belkî mêvanên ereb hebin, lê bi texmîna min ew kurtejiyana beşdarên çalakiyê çawa jê re hatibû xwend, gelekan jî kurtejiyana xwe bi zimanê erebî amade kiribûn.
  • Ez pir kêfxweş bûm ku  helbestvaneke jin di vê çalakiyê de cih girtibû, lê xwezî bêhtir bana, mixabin di nav kesên amade de jî tenê sê jin hebûn, ev jî nîşanek ji nîşanên netewên paşdemayî ye.
  • Helbestvan Selwe Hesen, dema dixwest helbetsek zêde bêje li Helîm Yûsiv nihêrî û  rêdan jê xwest ji bo xwendina helbesteke din ta ku ji demê çalakiyê pir wextê nestîne, digel ku Helîm bi barê organîzekirin vê çalakiyê rabibû lê helbestvan diviyabû ji birêvebirê çalakiyê pipirsiya eger ew dikare helbestek zêde bixwîne.

Baş e, ez tevlî Helîm Yûsiv dibim ku çalakî rojek xweş bû, di nêrîna min de jî beşê herî xweş dema du hunermend ji Rojhilat û Rojava bi hev re, bi awakî spontan, perçeyeke mûzîkî pêşkêşkirin, strana ku bi dengê hunermend Mustafa Dadar û buziqa hunermend  Zubêr Salih hatibû pêşkêşkirin çavên gelek kesên amade, ji ber melodî û navaroka wê ya trajîk, şil kiribû.

Pir mixabin medya kurdî di vê çalakiyê de amade nebû, wê bîranînek û arşîvek xweş bimaba ji bo nifşên nû yên ku dixwazin bêtir derbarê berhemên helbestvan, çîroknas û hunermendên kurd bizanibin.

No tengo lugar
Y no tengo paisaje
Yo menos tengo patria

Cihê min tune ye
Û dîmenek li pêşiya min nîne
Welatê min jî tune ye

Con mis dedos hago el fuego
Con mi corazón te canto
Las cuerdas de mi corazón lloran

Bi pêçiyên xwe agir dadidim
Bi dilê xwe ji te re distrêm
Têlên dilên min digrîn

Nací en Álamo
Nací en Álamo
No tengo lugar
Y no tengo paisaje
Yo menos tengo patria

Ez li spîndarê bûme
Ez li spîndarê bûme
Cihê min tune ye
Û dîmenek li pêşiya min nîne
Welatê min jî tune ye

Con mis dedos hago el fuego
Con mi corazón te canto
Las cuerdas de mi corazón lloran

Bi pêçiyên xwe agir dadidim
Bi dilê xwe ji te re distrêm
Têlên dilên min digrîn

Nací en Álamo
Nací en Álamo
No tengo lugar
Y no tengo paisaje
Yo menos tengo patria

Ez li spîndarê bûme
Ez li spînsarê bûme
Cihê min tune ye
Û dîmenek li pêşiya min nîne
Welatê min jî tune ye

Yasmin Levy (agahî di wîkîpedya kurdî de)

 

Konsera bajarê Pamplona/Iruña Foto: Komela Minzola

          Konsera bajarê Pamplona-Iruña / Foto: Komela Mintzola

Di meha nîsana borî de min berê xwe dabû welatê Baskê ji bo ez beşdarî hevdîtinek navnetewî bi navê  “Europa bat-batean” (Europa ji nişka ve) bibim, ev çalakî hunermendên ji Katalunya, Sardînya, welatê Baskê û Kurdistanê anîn ba hev, min nûnertiya Kurdistanê kir di van çalakiyan debi gîştî me heft konseran lidarxist li herdû perçeyên welatê Baskê li Spanya û Fransa.

Diviyabû ez wek wergêr beşdar bama,  beşdarbûn min jî wek dengbêj tenê di rojên dawî de derket holê. Me kedek mezin dabû ji bo beşdarbûna du dengbêjên kurd ji Rojava. Gera min ji bo peydakirina hunermendan gelek wext standibû. Di meha cotmeha borî de min nûçeyek di rojnameya Yeni Ozgur Politika û malpera Rizgarî weşand, nûçeya ku min nivîsandibû ev bû: Komeleke baskî li du dengbêjên klasîka kurdî digere.

Min têkilî ligel penaberên Rojava li Başûr, Bakur û li Tirkiyê danî. Ji Başûr rojnamevan Hozan Robar grûpeke mûzîkê li min pêşniyar kiribû, lê daxwaza me du dengbêj û tembûrvanek bû. Di heman demê de min bi hunermend  Osama Dada re têkilî danî, Osama ji  min re hunermendê gelêrî Adnan Omar pêşniyar kiribû û piştre jî dengbêjek jin hate peyda kirin. Komela baskî bi beşdarbûna Osama, Adnan û Bêrîvan Îbêş gelek kêfxweş bû û tavilê ji wan re vexwendin şandin.

Osama ji ber karê xwe wek mamosteyê mûzîkê di dibistanên penabern yên Netewên Yekbûyî de û ji ber egera ku dema ji Spanya û Frasna vegere jêre pirsgirêkên burokrtîk li Tirkiyê  peyda bibin, ji ber vê yekê lêborîna xwe xwest ji ber nebeşdarbûnê.

Konsera Donostia-San Sebastian / Foto: Mintzola

         Konsera Donostia-San Sebastian / Foto: Mintzola

Adnan û Bêrîvan gelek ked û zehmetî kişandin ji bo standina vîzayê, çar caran berê xwe dabûn balyozxaneya Spanya li Enqerê lê mixabin vîza nestandin. Gelek daxwaza wan hebû ku bi navê Kurdistanê hunera Çiyayê Kurmênc pêşkêşî baskiyan bikin lê mixabin Spanya xwestekê wan bi cih neanîbû.

Navên Adnan û Bêrîvan li ser hemû posteran bû.

Navên Adnan û Bêrîvanê li ser  posteran bû.

Piştî wendakirina hêviya beşdarbûna Adnan û Bêrîvan min li komeleyê pêşniyar kir ku ez nûnertiya Kurdistanê bikim, wan pejrand û hema ji min re bîlêtên balafirê kirîn.

Ev hevdîtina navnetewî di nav çalakiyên Paytexa Çandî ya Ewropa “San Sebastian-2016” cih girtibû, medya jî cihekî ji me re veqetand, bi dehan nûçe di medyaya spanî, baskî, katalnî û fransî hatin weşandin. Herwisa dokumentarek derbarê hunera dengbêjiya kurdî û ya împrovîzasiyonê hate kişandin.

Ev vîdyoya li jêr di roja şeşan de hatibû kişandin, piştî gelek konser hinekî dengê min westiyabû, navê strana ku ez dixwînin “Lê Narînê” ye, bê amadekirin min ji hunermenda sardînî Paola Dentoni xwest ku ligel min vê stranê bixwîne. Hêjayî gotinê ye ku melodiya vê stranê ji aliyê hunermendên welatên cûrbecûr û ji aliyê xelkê baskê ve gelek hate hezkirin. Endamên komela Baskî herdem dixwestin ez vê stranê bixwînim, wergera gotinên vê stranê û  starnên din li ser şaşeyekê dihatin weşandin. Min ev stran ji hunermend Adnan Omar guhdar kir.

Her wisa televîzyona baskî programaek taybet li ser vê hevdîtinê çêkiribû. Axaftina li ser Kurdistanê û beşdarbûna min di xuleka 3.27an de despê dike:  http://www.eitb.tv/eu/bideoa/4104533824001/ (di vê lînkê de hûn dikarin strana “Rojek tê” ya hunermendê mezin Nizammetîn Arîç bi dengê min guhdar bikin).

zinar markina

                 Konsera bajarê Markina-Xemein / Foto: Mintzola

Di her konserekê de diviyabû despêkê em bi helbestekê an stranekê silav li gel bikin û her wisa li dawiyê bi heman awayî xatir bixwzin, ji bo silavkirina cemawerê konserê min melodiya Memê Alan‬ distra:

Îro ez hatime welatê baskane, ta pêşkêş bikim hunera netewa kurdane..

Ev jî silava xatirxwestinê bû, di hin konseran de me melodî û gotin diguhertin:

Di vê vîdyoya de jî hûn dikarin hevpeyvînek bi ‪zimanê kurdî‬ derbarê hunera dengbêjiyê temaşe bikin. Bersivandina pirsên vê hevpeyvînê hinekî zor bû ji ber ku despêkê diviyabû ez bi kurdî bersiv bidim û piştre jî bersivên xwe wergerînim zimanê spanî, rojnamevana ku pirs dikirin jî baskî bû.

 

Hunermend Brader û meydana Heumarkt li Kolnê / Foto: Z.A

Z.A – Îro sedsalek ser îmzekirina peymana Sykes-Picot derbas bû, ev peymana ku qet daxwaz û vîna gelên Rojhilata Navîn nedabû ber çavan, ji ber hibrê vê peymanê jî heya îro xwîna mirovan nemaze jî ya kurdan tê herikandin. Bi kurtî Brîtanya û Fransa bi rêya vê peymanê, bi rastekê  sînor  xêz kirin û  kurdan di nav çar dewletan de belav kirin.

Roja 14ê gulanê jî revendên kurdî ji gelek bajarên Almanya û ji çend welatên derdorê wê berê xwe dan bajarê Kolnê ji bo şermezarkirina vê peymanê. Çalakî di bin navê “Ji bo rojeke serbixwe” hate lidarxistin û ji aliyê komeke çalakvanên kurd ku xwe wek serbixwe bi nav dikin, ango ew ne girêdayî rêxistineke siyasî ne.

Komîteya Amedekar agahdar kiribû ku tenê Ala Kurdistanê wê di vê çalakiyê de bê hildan, digel vê hişiyariyê çend kes alên din hildabûn (wek alên YPGê/YPJê, ala Êzdiyan, ala PDKê, du wêneyên Abdulah Ocalan..hwd) lê hejmara van alan gelek kêm bû, ango mirov dikare bêje ku çalakî tenê di bin siya ala Kurdistanê hate birêvebirin. Helbet keda endamên  ewlekriya çalakiyê û polîsa almanî ji bo ku rê li tevliheviya alan bigrin mezin bû.

Meydana Heumark bi sedan alên rengîn yên mezin û biçûk tijî bûbû, hejmara kesên tevlî vê çalakiyê bûn li gorî texmînên polîsa alman û Komîteya Amadekar  di navbera 1600-5000 kesan de bû.

Ez ji bajarê Munsterê bi rê ketim, trêna ku ez têde siwar bûbûm li her çend rawestgehan çend kurd radikirin. Ciwanên kurd jî di hundirê trênê de û di rawestgeha guhertina trênê  de (Duisburg bû) herdem staranên gelêrî û netewî dixwendin û bala almanan dikşandin. Li stasiyona navendî ya Kolnê em peya bûn û me berê xwe cihê çalakiyê, di rê de slogana “Bijî Kurdistan” û alên Kurdistanê bala welatiyên alman û tûrîstên derdorê Katedrala Kolnê dikşandin.

Di meydana Heumrkt de ez pêşî rastî siyasetmedar û endezyar Selah Elemdarî hatim, min spasiya wî kir ji ber nermbûna û bihnferehiya tevgera wî li hember siyaseta hişk ya ku ji aliyê rêvebriya Kantona Efrînê tê kirin. Rojava hewcedarê kesên aqilmend wek birêz Şêx Alî û Elemdarî ji bo ku rê li nakokiyên kurdî-kurdî bigrin.

Her wisa min  kurdekî ji “zurriyeta nifşê dawî yê Ewropiyandît, niha bûye tuxtir, berî ez wî bibînim min  wêneyek ji  kesekî re kişand, mingot belkî ew Alan e, ez pêre axivîm lê ew bi min re normal bû, derket ew cêwiyê Alan e, wêne li jêre ka tê derxînin kîjan Alan e.

Baş e, me kê dît û kê nedît!, ji hevalên beşê aboriyê ya zanîngeha Helebê bigrin ku berî deh salan min wan nedîtibû, heya bi hevalên mûzîkvan, dengbêj û rojnameger.

Ev roj fersendek mezin bû ji min re ji bo ez bo cara yekemîn hunermendê mezin Nizammetîn Arîç bibînim û ligel wî û hevalê wî Alexander Zerning  bidim û bistînim. Hêjayî gotinê ye jî ku hunermend Nizamametîn xwediyê sebrek mezin e, bi dehan kes wêneyên xwe pê re girtin, hunermendê me ti acizî nîşan neda, lê ji ber teknînka dengê li ser şanoyê hinekî tengezar bû.

Hêjayî gotinê ye ku siysetmedarên alman jî di vê çalakiyê de beşdar bû, her wisa çalakî di medya almanî de jî cih girtibû. Bi kurtî çalakiyeke serkeftî bû, keda Komîta Amedekar û ya endamên ewlekariyê  ji bo biserketina vê çalakiyî heya kêlîka dawî diyar bû.

Li dawiyê mirov dikar bêje ku “Ji Bo Rojeke Serbixwe” alîgirên tevgerên kurdî yên curbecûr li Heumarktê bûn yek.

%d bloggers like this: