Alejandro Haddad: Jina kurd bi sê zincîran hatiye dorpêçkirin

Nivîskar û derhênerê arjantînî Alejandor Haddad

 Rûdaw / Z.A - Alejandro Haddad helbestvan û dokumentarîstek Arjantînî ye, sê dîwanên wî hene û ya dawî bi navek kurdî “Gula Gulistanê” derketiye. Alejandor sê dokumentar jî çêkirine, yek ji wan li ser Bendava Ilisu bi navê  “Av Su Mai” çêkiriye û niha jî bi çêkirina dokumentarek li ser jina kurd mijûl e, navê wî jî “Somos Kurdas Somos Jardín de Rosas”ango “Em Kurd in Em Gulên Gulistanê ne”.Di serdanake bo Madrîdê de em rastî Alejandor li Doner Kebab Xalo hatin û me vê hevpeyvînê pê re çêkir.

 Alejandro Haddad: Min tenê zilma Seddam a li ser Kurdan dizanî û min nedizanîbû Kurd li welatên din jî dijîn

Te çawa doza netewa kurd nas kir?

Alejandro Haddad: Tiştê ku ku min berê li ser Kurdan dizanîbû ku ew gelek êş û zor ji destê Saddam dîtibûn, min nizanîbû ku Kurd li welatên din jî dijîn. Berî çend salan min gotarek di rojnameyeke arjantînî de xwendibû li ser têkoşîna jinên PKKê û li ser çand, ziman û têkoşîna gelê kurd bu. Piştî wê ez pêrgî kurdekî li Guatamala hatim û wî ez vexwendim Yekemîn Hevdîtina Civakî ya Mezopotamya. Di 2009ê de ez wek rojnamevan çûm Bakurê Kurdistanê û min doza kurdî ji nêz ve naskir.

Projeya kişandina dokumentarek li ser bendava Ilisu çawa derket holê?

Alejandro Haddad: Di wê hevdîtinê de ji min hat xwestin ku ez dokumentarek li ser bendava Ilisu bikşînim, min jî ev daxwaz pejirand ji ber  ku ezmûna min di vî warî de hebû, berî wê min dokumanterek li ser bendavekê navbera Arjantîn û Paraguay çêkiribû, ji ber avakirina wê bendavê gelek gund bin avê de mabûn, 200 hezar kes ji warê xwe koçberbûn, sosretek xwezayî rûdabû ji ber mirina gelek ajal û cureyên şênkahiyê. Eger projeya bendava Ilisu biçe serî wê heman sosretê li herêmê  çêbibe.

“Av Su Mai” ji bo çi te ev nav hilbijart?

Alejandro Haddad: Eger ev bendav çêbibe sê gel wê ziyan ji vê projeyê bibînin, yê pêşîn jî gelê kurd e. Herwiha Tirkên ku li wê herêmê dijîn, wê ji herêma derdora bendavê bêne koçberkirin. Tirkiyê, Kurdistan û tevahiya mirovahiyê wê gewherek dîrokî mîna bajarê Heskîfê ya xwedî 12 hezar sal jî wenda bikin. Bendav wê herikandina avê ji Îraqê re jî kêm bike û wê bandorê li gelê ereb jî bike. “Av Su Mai” navê avê bi kurdî, tirkî û erebî, ew jî bal dikişîne li ser krîza ku wê ji ber avakirina bendavê çêbibe.

Dewlet gundên wan di bin avê de hîştin niha jî bê av mane

Di dokumentarê de jineke ji Elihê gazî dike ji ber ku dewlet sozên xwe yên ji bo dayîna erdekî çandinê, avakirina zanîngehan…hwd bi cih neanîne?

Alejandro Haddad: Hemû sozên dewletê derew bûn; heman tişt li herêmekê Arjantînê rûda, dema bendavekê çêkirin soz dabûn nişteciyên wê herêmê lê sozên xwe pêk neanîn. Ev jina ku tu behsa wê dikî neçar mabû ji gundê xwe derkeve. Jiber projeya bendava Êlihê û li derdorê bajarê Êlihê bi cih bûne nêzîkî erdekî ku ne ya wan e û ne ji çandinê re dibe. Ew ne tenê ji erda çandinê mehrûm bûn herwiha ji avê jî. Dewlet gundên wan di bin avê de hîştin niha jî bê av mane. Av rojane tenê di şevê de carekê bo çend demjimêran tê. Li aliyê din jî dokumentar xuya dike, hinek malbat ku bendav bandor li wan nekiriye û li gundên xwe mane çawa debara xwe dikin û jiyaneke xweş dijîn.

Gelo ti sûd ji avakirina van bendevan nîne?

Alejandro Haddad: Nexêr,  eger bendava Ilisu ava bibe wê tenê ji % 2 elektrîk bide Tirkiyeyê û wê 80 hezar kes ji warê xwe koçber bikin û ev rêjeya ji % 2 ji bo kê ye? Dema ez li wir bûm rojane elektrîk dibirîn. Di Heskîfê de ne tenê dîroka Kurdan heya dîroka tevahiya mirovahiyê jî li wê gundê ye, divê ev bajar ji wendabûnê bê rizgarkirin.

Stranek spanî “Dad, Xak û Azadî” ji bo dokumentarê hat hilbijartinek..

Alejandro Haddad: Bi rastî veqetandin vê stranê ya herî dijwar bû di dokumentarê de, ji ber ku me dixwest stranek hebe li ser têkoşîna gelan biaxive, straneke ku behsa têkoşîna kurdan bikira wê bihate sansûrkirin. Dokumentar bê astengî di Festîvala Yilmaz Guney li Êlîhê û li festîvalekê li Stenbolê hate nîşandan.

“Bê jinan azadiya gel negengaz e, jin xwediyên tovê jiyanê ne”

Niha jî tu dixwazî ronahî bidî ser têkoşîna jina kurd…

Alejandro Haddad: Ez bawer dikim bê jinan azadiya gel negengaz e, jin xwediyên tovê jiyanê ne. Ew bi awakî xwezayî memoriya gelan ji wendabûnê diparêzin. Ku em wan bidin aliyekî em dîroka xwe jî didin aliyekî. Mebesta min ku cîhan bi rêya naskirina têkoşîna jina kurd têkoşîna gelê kurd jî nas bike. Dixwazim bi rêya vê xebatê bal bikşînim li ser hewldana jinê ta ku azad be û xwediya laşê xwe be.

Jina kurd bi sê zincîran hatiye dorpêçkirin: zincîra navnetewî ji ber ku li tevahiya cîhanê tundî li dijî jinê heye ev jî bandorê li jina kurd dike, di nav dewletên ku jina kurd lê dijî zincîrek din heye ew jî zincîra hikûmeta ku mafên gelê kurd binpê dike û li dawiyê zincîra beşekî ji civaka kurd ku ew jî mafê jinan binpê dike.

Hevpeyvîna Radyoya Spanyayê ligel me

Çêkera programê Pilar Sampietro bi rêya telefonê ji Barcelona bi min re diaxivî

Wek berê min berê bi rêya facebookê diyar kiribû ku ezê hevpeyvîna ku bi min ra hatibû çêkirin di blogê de biweşînim, îro program di malpera radyoya Spanî hatibû weşandin. Di hevpeyvînê de ez li ser jiyana xwe, pirsa kurdî û şoreşa Sûriyê diaxivim.

Programa bi axaftin û pêşkêşkirinek ji çêkera programê Pilar despê dike, piştre strana Ciwan Haco “Dil ketimê” tê guhdarkirin.

Xulek 9:20  Mûzîka Kurdaxê tê guhdarkirin (Dema mûzîk dibihîsim hêstir dikevin çavê min).

16:00   Strana “Ey Dilberê”.

21:00   Em derbarê helbestvan Adonîs û helbestên wî diaxivin.

30:00  Em derbarê strana “Azadî” diaxivin ya ku me li ser şoreşa Sûriyê çêkiribû.

33:45    Strana Şîrînê.

39:00   Helbestek ji Adonîs.

41:00  Stranek Erebî.

55:00 Ez perçeyek ji straneke Efrînî distrêm “Hey Lawo”

57:00 Straneke Erebî.

Ji bo guhdarkirina programê li vir bitikîne.

“Hikûmeta Yekîtiya Herêmên Kurdî li Suriyê”

Herêmên Kurdî bi rengê mor hatine nîşankirin / Foggofwar.com

Di van mehên dawî de gellek pêşniyar hatin dayîn derbarê rewşa kurdan piştî rûxandina rejîma Baasê. Mirov dikare bêje ku piraniya kurdên Sûriyê berî her tiştî mafê çarenûsiyê dixwazin. Pisporê kurd di yansya navnetwî û mafê hindekahiyan birêz Jiyan Bedirxan di lêkolîneke balkêş bi navê “Encûmena Niştimanî ya Kurdî û Mafê Çarenûsiyê” ( bi erebî) amade kiriye.

Jiyan di vê lêkolînê de wateya yasayî ya mafê çarenûsiyê şîrove dike li gorî rêbazên yasaya navnetwî û her wiha bal kişand ser şêweya ku Kurd pê dikarin vê mafê bikar bînin nemaze Xweserî û Federalî.

Jiayn di dema axaftina xwe de li ser nacê herêma xweseriyê “Kurdistana Sûriyê” tîne ziman. Di nêrîna min de ev nav dê rastî reaksiyonek tund were ne tenê ji aliyê erebên Sûriyê, her wiha Tirkiyê wê bi hemû hêza xwe li dijî damezrandina herêmekê bi navê “Kurdistana Sûriyê”.

Bala xwe bidin nexwşya Welatê Bask (rengê zer di hundirê nexşeyê de ew perçeyên rengê spî yê herêmên xweser Cantabria û "Castilla û Leon"

Li aliyê din jî gelek kurd dibêjin ku dijwar e herêmeke kurdî xweser hebe ji ber ku herêmên Kurdî ji hev cuda bûne û di nav wan de girêdaneke cografî wek Başûrê Kurdistanê nîne.

Di havîna bihorî de min hevpeyvînek ligel birêz Jiyan Bedirxan çêkiribû, ez jî tevlî wî dibim ku divê Kurdên Sûriyê xwe bi xwe birêve bibin çi bi rêya federalîzmê yan jî bi rêya xweseriyê. “Divê hikûmeta lokal ya Kurdan hebe ku ziman û aboriya wan biparêze, petrolê ji erdê me distînin lê em tiştekî jê nabînin” Jiyan ji Rûdawê re gotibû.

Ez jî dibêjin divê hikûmetek û parlamenk taybet bi kurda hebe di herêmên kurdî de, pêşniyara min ji navê hikûmetê re ”Hikûmeta Yekîtiya Herêmên Kurdî li Suriyê”, herêmên kurdî jî ev in:

Herêma Cizîrê (paytext Qamişlo), Herêma Kobanî (paytext Kobanî), Herêma Kurdaxê (paytext Efrîn).

Helbet gundên kurdî ku di van herêman cih nagirin dikarin xwe tevlî herêmekî din bikin, wek nimûne gundên kurdî li herêma Babê û Munbicê û derdorê Helebê dikarin xwe tevlî herêma Efrînê yan jî Kobanî bikin.

Bê guman dema Kurd herêmên xwe bikin yek Qamişlo wê bibe payetxta Hikûmeta Yekîtiya Herêmên Kurdî li Suriyê û cihê parlaman wê.

* Helbet nexşeya Herêmên Kurdî ku me li jor daniye ne nexşeyeke tekûz e, mixabin heya niha ti destgeh yan jî partî nexşeyek derbarê  herêmên Kurdî çênekirine.

Ey gundê min, ka azadiya welatê min?

Ezmûna min di şano û sînamayê de

Navê min şaş hatiye nivisandin / wêneyek ji kurtefîlmê

Berî pênc salan ez beşdarî kurtefîlmeke spanî bûm, roleke biçûk bû lê min têde şexsiyeta Xelîfe Abu Yusuf Al Mansur  dilîst ku şerekî li dijî xiristiyan qezenc kiribû. Ezmûneke xweş bû, ji bo em vê rolê bilîzim ez çûn kela Calzada de Calatravaku li ser çiyakî hatiye damezrandin. Berê jî dema ez li Sûriyê dijiyam ez beşdarî du lîstikên şanoyê bûm ligel grûpa şanoyê ya zanîngeha Helebê.

Ez di ortê teatro de me, min pantalonek spî li xwe kiriye, min rola cendirme dilîst û nan hişk li girtiyên zindanê belav dikir

 

Hûn dikarin beşekeî ji vê kurtefîlmê di vê vîdyoyê de bibînin.

‘Hildana ala kurdî ziyanê digihîne şoreşê’

Dîmenek ji meşa kurdan ber bi balyozxaneya Sûriyê ve / Rûdaw

Rûdaw / Z.A - Berî du mehan Rûdawê Çapa Ewrûpa di hejmara xwe ya 116 de raporek bi sernivîsa “Li Spanyayê Kurd kêm tevlî çalakiyên dijî rejîma Sûriyê dibin” weşand. Raporê behsa acizbûna Ereban ji hildana ala Kurdistanê di çalakiyên li dijî rejîma Sûriyê de kiribû. Digel vê yekê, ala Kurdistanê herdem di xwenîşandanan de cihê xwe digirt. Revenda kurdî ya li Spanyayê di roja 4ê vê mehê de biryar dabû ku bi xurtî tevlî çalakiya li pêşiya balyozxaneya sûrî bibe. Kurd ligel çend kesên Ereb û spanî li pêşiya restoranta “Doner-Kebab Kurdistan” civiyan û berê xwe dan balyozxaneya Sûriyê.

Derdorê 40 kesan di çalakiyê de hebûn, pankartên bi kurdî, erebî û spanî hildabûn ku têde piştgiriya şoreşê dikirin û di meşê de jî stranên kurdî û sirûda “Ey Reqîb” dihate bihîstin. Dema ku xwepêşander gihiştin ber deriyê balyozxaneyê, bi yek dengî “Azadî Azadî” qêriyan. Li aliyê din yê caddeyê jî xwepêşanderên ereb ji helwestên revenda Kurdên Sûriyê matmayî man. Piştî qêrîna azadiyê, Kurd bi slogana “Yeke, yeke, yeke gelê sûrî, yek e” tevlî Ereban bûn. Ereban jî  heman slogan bi Kurdan re gotin.

Alên Kurdistanê û ala Sûriyê ya piştî serxwebûnê 1948 / Rûdaw

Kurdan sirûda ‘Ey Reqîb’ xwendin û dîlana kurdî girtin

Piştî xwendina peyamekê ji aliyê Kurdekî ve, di nav du ciwanên Kurd û Ereb de gengeşiyê dest pê kir, lê di cih de hemû xwepêşanderan dest bê qêrina “Yeke, yeke, yeke gelê sûrî, yek e” kir. Û piştî ku jineke ereb jî ala Kurdistanê ji jineke kurd xwest û bilind rakir, Kurd ji helwesta wê gellek dilşad bûn û piştî wê aramî di nav xwepêşanderan de belav bû. Dûvre Kurdan sirûda “Ey Reqîb” xwendin û tansyona navbera Ereb û Kurdan dîsa vegeriya. Xwendina sirûda “Ey Reqîb” gellek Ereb aciz kirin û Erebekî got “sirûda netewî ya sûrî yek e (sirûda bi zimanê erebî ), ev çi ye?”, lê Kurd ew piştguh kirin û heya dawî sirûda xwe ya netewî xwendin.

Me nêrîna du hemwelatiyên ereb derbarê vê tevlîheviyê de stand. Çalakvan Alyaa Tabba nêrîna xwe wiha anî ziman: “Em li vir li pêşiya balyozxaneya Sûriyê ne û nûnertiya şoreşa Sûriyê dikin. Me li ser ala Sûriyê ya dema serxwebûnê li hev kiriye û ev al bûye sembola şoreşê. Dema ku em ala şoreşê û ala kurdî hildidin, ev tê wateya ku şoreşa Sûriyê û pirsa kurdî ji hev cuda ne, lê şoreşa Sûriyê pirsa kurdî di nav xwe de hembêz dike. Mijara netewan niha ne di rojevê de ye, ji bo nîqaşkirina vê babetê pêdivî bi kongreyek netewî heye, ev tişt jî piştî rûxandina rejîmê  tê. Ji ber wê ez diramim ku hildana ala kurdî di xwenîşandanan de ziyanê digihîne şoreşê. Derbarê mijarê netewan de jî ez têgeha netewa ereb red dikim, nemaze li Sûriyê. Yanî li ser vê axê  gellek şaristanî derbas bûn, em nikarin bêjin ku ez tenê ji filan netewê me, di dawî de em hemû ji Adem in û Adem ji axê bû. Em dikarin bêjin em ji netewa axê ne.” Alyaa dikene û wiha pêde diçe: “Dema em behsa erebbûnê dikin, em li ser erebbûna çandê diaxivin, ango li Sûriyê em hemû erebî diaxivin, em hemû dibêjin di dîroka Sûriyê ya aktuel de em li welatekî erebî dijîn. Wek nimûne Selahedînê Eyûbî ne Ereb bû lê ew ji çanda erebî  tê”.

Derbarê rewşa mafên Kurdan piştî rûxandina rejîmê, Alyaa dibêje: “Tiştê herî pêwîst ji Kurdan re ku mafê hemwelatiya “kurdî ya çanda ereb-sûrî” bistînin. Divê li cem Kurdan hestê veqetînê tune be, weke ku li vir li cem Baskiyan heye, ev tiştekî metirsîdar e”.

Amazîgî piştgiriya mafên netewa kurd dikin

“Niha Ereb hebûna netewa kurd dipejirînin”

Xwendekar Amjad Taleb jî derbarê vê çalakiyê de got: “Em di dawiyê de dixwazin ku li cem me welatekî ne xwedî neteweke tenê çêbibe, yanî welatekî xwedî gellek neteweyan hebe. Di destûrê de zimanê erebî zimanê fermî be û kurdî jî li herêmên kurdî fermî be. Niha Ereb hebûna netewa kurd dipejirînin, Kurd li hemû bajarên Sûriyê hene lê me ew weke netew nedidît. Niha piştî şoreşê hemû gelê Sûriyê dît ku du neteweyên sereke di vî welatî de hene. Tiştekî normal e ku pirsgirêk weke ya îro çêbibin, dem gereke ji bo pêkanîna guhertina civakî.

Di heman rojê de şandek ji revenda kurdî ligel Ereban civiyan ji bo çareserkirina van nakokiyên navbera herdu netewan de. Xorşîd Mela Ehmedê ji Qamişloyê, ku di wê civînê de amade bû, ji Rûdawê re got: “Me ji wan re diyar kir ku ala Kurdistanê di hundirê Sûriyê de tê hildan, heta niha ti pirsgirêk çênebûne ligel Ereban. Me ji wan re got ku ala kurdî ji bo Kurdan sembolekî pîroz e. Di dawiya hevdîtinê de me li hev kir ku em hevkariya hevdu bikin û ala Kurdistanê di hemû çalakiyan de bê hildan.”

Piştî Aknewsê, Nefel jî reklama facebookên Barzaniyan dike (Bê şîrove)

Facebooka Mesûd, Nêçîrvan û Mesrûr Barzanî li ser malpera Nefelê

Nûçeyeke têklidar:

AKnews reklama facebooka Nêçîrvan Barzanî dike

Ji bo çi berpirsiyara PYDê bi erebî li Efrînê diaxive?

Endama Partiya Yekîtiya Demokrat (PYD) li Efrînê di nav kurdan de bi erebî diaxive / Newroz Tv

Li Efrînê tenê Kurd dijîn, çend malbatên ereb hene ji wan re tê gotin Êmêrat ew jî bi kurdî daxivin, yanî ev axaftina bi erebî ji kê re ye? xuyaye ku zimanê dagirkeran ji hinekan re ji zimanê dayîkê şîrîntir e.

Yanî eger ev der herêma Cizîrê ba meyê bigota xemnakê li wir ereb û aşûrî hene, lê axaftina bi erebî li Efrînê gunehek mezin e.

Gelo ew kurdên ku li wir civiyane, nemaze ku piraniyan wan ji gundan hatine, çend peyv ji axaftina berpirsiyara PYDê fam kirin. Bi rastî ti cudahî di navbera şêweya axaftina berpirsiyara PYDê û axaftina berpirsiyarên Baasê yan jî mamosetyên dibistanên baasê nîne. Zor mixabin

Li Spanyayê xwaringehên Doner-Kebabê bûne navendên çanda Kurdî

Dara Darî ji Kobanî li pêşiya lokalê xwe ala Kurdistanê nîşan dike

Rûdaw / Z.A: Hebûna revenda kurdî li Spanyayê xwedî temenkî kin e. Ji sala 2000î û vir de hejmara Kurdan li vî welatî roj bi roj zêdetir dibe, piraniya wan jî ji bakur û rojavayê Kurdistanê ne û di xwaringehên Doner-Kebaban de dixebitin. Ew bûne xwedî fabrîka û fîrmeyên mezin, weke Istanbul û Nemrût ku li gelek bajarên spanî belav bûne. Gelek ji wan bi rêya navên xwaringehan dixwazin balê bikşînin ser Kurdan, wekî navên Kurdistan, Zagros, Kurd, Kobanî, Dêrsim, Newroz, Siwar û hwd. Kurdên Spanyayê her wisa hewl didin bi rêya mûzîka xwe, wêneyên gund û bajarên xwe, wêneyên cil û şahiyên kurdan balê bikşnin ser hebûna netewa kurd.

“Tûrîst ji me ecêb dimînin…”

Li paytext Madrîdê me berê xwe da xwaringeha Kurdistanê, xwaringeha ku wek balyozxaneya Kurdistanê tê naskirin, ji ber ku ew li navenda Madrîdê ye û herdem bixêrhatina Kurdan dike. Digel ku xwediyê xwaringehê spanî ye, lê herdem Kurd têde dixebitin û bi rêve dibin. Em li wir rastî Dara hatin, yek ji wan xortên ku ji bakurê Afrîkayê derbasî xaka Spanyayê bûne. Hemû jî ji rojavayê Kurdistanê, ji bajarê Kobanî ne. Di hundirê xwaringehê de ala Kurdistanê li ser dîwar hatiye danîn û li ser bi spanî “Azadî ji Kurdistanê” hatiye nivîsandin. Li ser karta xwarinê jî nexşeya Kurdistanê hatiye danîn. Li Spanyayê ji ber nebûna dezgeh û komeleyên ku behsa Kurdistanê bikin, gelek kes Kurdan nas nakin.  Dara ji Rûdawê re vê yekê wiha şîrove dike: “Mixabin li vir gelek kes Kurdan nas nake, hem spanî hem jî hemwelatiyê Amerîka Latînî. Li vî welatî tenê Baskî me baş nas dikin. Her wiha gelek tûrîst li vir nan dixwin û em ji wan re behsa gelê kurd dikin û nexşeya Kurdistanê pêşî wan dikin. Gelekên wan ecêb dimînin û dipirsin: Ji bo çi hûn 40 mîlyon in û heya niha jî hûn nebûn xwedî dewlet?”

Dara û hevalên xwe Doner-kebabê weke xwarineke kurdî pêşkêş dikin, di menûya wan ya xwarinê de salata kurdî û çayê kurdî jî nivîsandine.

Zekî ji Nisêbînê lokala Istanbul Kebab bi rêve dibe

“Sultan Istanbul” dibe Mêrdîn

Li bajarê Ciudad Real, yê ku dikeve herêma La Mançayê, me serdana “Sultan Istanbul” kir. Zekî Acarê ji Nisêbînê vê xwaringehê bi rêve dibe. Ev 8 sal in ew li Spanyayê dijî û li vir fêrî karê çêkirina Kebaban bûye. Zekî salekê çûbû Almanayayê jî û li wir fêrî gelek tiştan bûbû di karê çêkirina Donerê de, “li wir şaştiyên ku min li Spanyayê dikir min naskirin, min ezmûneke baş wergirt. Niha jî ev bû mehek ku em li vir kar dikin û karê me baş diçe.”

Navê xwaringehê Kurdên vî bajarî aciz kirin, nemaze ku di bin navê xwaringehê de “metbexa tirkî” hatiye nivîsandin. Zekî derbarê vê rexneyê de ji Rûdawê re got: “Sultan Istanbul navekî bazirganî ye, ev xwarin bêtir bi navê Tirkan hatiye naskirin, ti kes Kurdan nas nake”, lê Zekî tekez dike her kesê ku tê wir, ew ji wan re dibêje ku ew Kurd e û ji wan re behsa Kurdan dike. Zekî bi rûkenî li hemberî vê rexneyê dibêje: “Tişt nabe, ezê di pêşerojê de nav bikim Mêrdîn an jî Mezopotamya”.

Kurdistan kebab

“Partiyên kurdî bi awayekî lojîstîk hevkariya me nakin”

Di dekorasyona xwaringeha “Sultan Istanbul” de bêtir bajarê Stenbolê û kelepûra Rojhilata Navîn bi gîştî tê nîşandan. “Me dekora xwe ji Stenbolê aniye, mixabin min wêneyên bajarên Kurdistanê peyda nekirine. Lê dixwazim ku xwendevanên Rûdawê vê yekê zanibin ku partiyên me alîkariya me nakin ku em tiştên kurdî li xwaringeha xwe bi cih bikin. Ka bila poster û wêneyên Kurdistanê bînin, da ku em li xwaringehê nîşan bikin, lê ew tenê dizanin di dema kampanya topkirina pereyan de serdana me bikin. Ne rojnameyekê, ne wêneyekî jî bi xwe re tînin”, Zêkî rexneyan li rêxistinên kurdî dike. Zekî radibe û çend broşûrên bi zimanê spanî ku behsa Nemrûdê, Amedê û Mêrdînê dikin  nîşanî me dike û dibêje ku balyozxaneya tirkan ji wî re şandine. “Ti kes bi awayekî lojîstîk hevkariya me nake ku em bikaribin Kurdistanê bi xelkê bidin naskirin”, Zekî bi êş dibêje.

Helîme û Hemû ji gundê Feqîra/Efrînê bi hevre xebata xwe dikin

Di heman bajarê ku “Sultan Istanbul” lê ye, xwaringeheke din ya kebabê bi navê Medya heye ku Helîme û hevserê xwe Hemû bi rêve dibin. Helîme û Hemû ji Efrînê ne û ev bûn deh sal ku karê Donerê dikin. Wan dîwarên xwaringehê bi wêneyên xwezayî yên herêma Kurdaxê xemlandine. “Gelek kes li wateya navê xwaringehê dipirsin û ka em ji kîjan welatî ne, em jî ji wan re behsa Kurdan dikim”, Hemû vedibêje. Helîme jî wiha didomîne: “Mûzîk û wêne bala wan dikîşnin, ez ji wan re dibêjim ev mûzîka Kurdan e, ev jî wêneyên şahiyên me, cilên me, gund û bajarên me ne”

Kurd Kebab

Şêwekarekî “ku rûmeta hunerê lê vegerandiye” lê haya kesekî jê tune

Dr. Farûq Tobal (Şikak) / Rûdaw

Rûdaw / Z.A – Farouk Tobal, anjî Şikak, bijîşk û şêwekarekî ji rojavayê Kurdistanê ye. Ew ji çar saliya xwe ve wêneyan çêdike û ev bûn 36 sal ku karê bijîşkiyê dike.

Şikak li gundê Mariskê yê bi ser Efrînê di sala 1947ê de ji dayîk bûye. Ji ber ku pêşiyên wî ji êla Şikakan e, ew tabloyên xwe bi navê Şikak (Schkak) destnîşan dike.

Şikak ji 4 saliya xwe de ji şêwekariyê hez dike û her ku tiştek li ber çavê wî diket hewl dida ku rism bikra. Li Efrînê xwendina xwe ya seretayî xilas kiriye, li wir tabloyên xwe bi rengên avî çêdikir. Li Helebê jî xwendina xwe ya navendî domand û di heman demê de ders li Akademiya Hunerên Bedew werdigirtin.

Derbarê xwendina xwe li vê akademiyê, Şikak behsa serpêhatiyeke xwe dike: “Rojekê piştî firavînê min perçeyek zebeş rism kir û min ew rism bi xwe re biribû  akademiya hunerê. Wê rojê jî çalakiya vebûna pêşangeha hunermendekî navdar li Sûriyê li dar diket. Dema mamosteyê min tabloyê min dît, ez birim ba Wezîrê Çandê ku li wir amade bû û tabloyê min nîşanî wî da û jê re got: “Binêrê li xebata vî zarokî, ev perçeya zebeşê hemû vê pêşangehê dike”.

“Li welatê ku mûze têde tune bin nikarim bijîm”

Sedema hatina Şikak ya Spanyayê jî lêhatinek bû, ew jî ji ber ku kurê mamosteyê wî di akademiya hunerê de vexwendinek ji bo xwendina li Spanyayê wergirtibû û kurê mamoste nexwest here wî welatî. Şikak jî ev fersend bi dest xistibû û berê xwe dabû Madrîdê.

Digel ku Şikak pir ji şêwekariyê hez dike, lê ji bo ku daxwaza bavê xwe bi cih bîne, wî xwendina bijîşkiyê hilbijart. Lê di dema xwendinê de Şikak dev ji cîhana huner û şêwekariyê bernedabû, weke ku Şikak behsa wan deman dike: “Herdem di demê vala de min rism dikir, her wiha min serdana mûzeyên Ewropayê dikir, ji ber ku sedema sereke ya hatina min bo Ewropayê ew bû ku ez nêzîkî mûzeyan bibim. Li welatekî ku mûze lê tune bin ez nikarim bijîm. Carekê min bihîstibû ku pêşangehek ya Rambrant li Kasselê (Almanya) çêdibe, zivistan bû û berf dibarî. Ez bi rêya autostop (rêwîtiya ligel kesekî ku bi wê rêye de diçe) ji Spanyayê çûm heya cihê pêşangehê û di zivistaneke din de dîsa bi rêya autostop çûm heya Viyanayê.”

Di sala 1975ê de Şikak xwendina xwe diqedîne û li hemberî du rêyan dimîne: rêya hunerê, yan jî karê bijîşkiyê. Ji ber rewşa aborî neçar mabû ku berê xwe bide bijîşkiyê, ev jî ji bo wî biryarek gelek dijwar bû, ji ber ku wî baş dizanî ku ev kar wê hemû dema wî bistînê û nema dikare wek berê rism bike”.

Di sala 1976ê de Şikak berê xwe dide rojhilatê Kurdistanê, da ku li wir bixebite lê hêzên Savakê wî li Urmiyê destgîr dikin û piştî 12 rojan wî serbest berdidin. Şikak vegeriya Spanyayê û ji wir berê xwe da Almanyayê. Piştî çar salên li Almanyayê, Şikak dîsa vegeriya Spanyayê û li herêma La Manchayê karê xwe wek bijîşkê gîştî heya roja îro didomîne.

Têkiliya Şikak ligel dîroknasê hunerê Ernst Gombrich

Şikak pêwendiya xwe ligel dîroknasê hunerê yê navdar Ernst Gombrich wiha vedibêje: “Min çend pirtûkên wî bi îngilîzî di 15 saliya xwe de xwendibû, piştî fêrbûna almanî min dîsa çend pirtûkên wî xwendin. Di sala 1997ê de min ji radyo bihîst ku ew hatiye Madrîdê. Min nizanî ku ew hîn zindî ye, min nameyek jê re nivîsand û pênc wêne ji tabloyên xwe jê re şandin. Gombrich tavile bersiv dabû min û derbarê xebatên min de wiha  nivîsandibû:

“Hîç di dîrokê de kontrastek wiha di navbera kalîta û serkeftinê de nebû weke îro. Ez bawer im ku xebatên te, nemaze portre û tabloya çefteliyan, bi rastî jî xebatê mamoste ne û ew bi rûmetî bi kevneşopiya mezin ya şêwekariya spanî girêdayî ne”.

Piştre Şikak diçe serdana Gombrich li Londonê û tabloyên xwe jî bi xwe re dibe. Gombrich xebatên wî gelekî diecibîne, nemaze tabloya portre ku dide ber  xebateke şewekarê spanî Velazquez, ji hêla xweşikbûnê.  “Hez dikim ku bi rêya pelikên Rûdawê haya Kurdan ji nêrîna vî dîroknasî hebe û bizanibin ku ew behsa Kurdekî dike” Şikak hêviyên xwe tîne zimên û wiha didomîne: “Gombrich di nameyek din de ji min re wiha nivîsandibû: “Bi rastî ez bawer dikim, di demekê de ku huner ber bi jêr ve diçe, ku bijîşkekî Kurd li Spanya heye ku rûmeta hunerê lê vegerandiye”.

Şikak hin tabloyên xwe bi gêç (axa spî) rism dike û yên din jî bi zêtê li ser paça kitanê. Ew di tabloyên xwe de hûriyên tiştên ku rism dike bi dîqet derdixîne, wek tabloyên pîvaz, qewîn, portre, kêvroşk û hwd. Derbarê tabloya çefteliyan, ji Şikak re dibêjim ku heya toza li ser çefteliyan jî wî rism kiriye, ew jî dibêje “heya ku bihna wan jî heye, lê ji ber krîstalê bihn dernakeve”. Em herdu dikenin.

Digel ku bêtirî 50 tabloyên Şikak hene, lê heya niha ti pêşangehekî taybet ji bo tabloyên wî nehatiye lidarxistin. ”Ji bo çi ti kes hunera min nas nake? Ji ber ku ez nizanim marketing çêbikim. Karê bijîşkiyê hemû demê min distîne û di demê vala de jî tenê rism dikim. Ji ber wê jî pêdiviya min bi kesekî heye ku bikaribe hunera min nîşanî xelkê bike”, Şikak dibêje.

6 zimanan diaxive lê kurdî zimanê herî xweş e li cem wî

Şikak herwiha hezkirin û nostalciya xwe ji welêt re jî venaşêrê, ew şanaz e ku li rojavayê Kurdistanê ji dayîk bûye û ku kurdî zimanê wî yê yekemîn bû. Şikak bi keser dibêje “Şeş zimanan diaxivim (zimanê dayîkê, erebî, îngilîzî, spanî, fransî û almanî) lê wek zimanê kurdî xweş nîne, lê zimanê me ji me dizîn, zimanê me birin. Mixabin ji bo ku li ser hunerê bixwînim, ez xwe dispêrim zimanên din.”

Şikak wiha didomîne: “Dema ez mirim, hez dikim li Kurdaxê bêm veşartin û li ser kêla gora min jî wiha bê nivîsandin: Li vir Kurdek dimîne ku ji sala 1947 heya filan salê jiyaye, lê ew tenê di wan demjimêr û rojên ku têde rism dikir dijiya.”