Feeds:
Posts
Comments
Şoreş li balkona mala xwe /Rûdaw

Şoreş li balkona mala xwe / Rûdaw

 Rûdaw / Z.A - Di van sê salên derbasbuyî de li ser şerê sîvîl li Sûriyê gellek ciwanên kurd berê xwe dan Ewropayê ji bo peydakirina warekî ku têde bikaribin jiyaneke nû despê bikin. Hêviya wan ew bû ku ji xwe re karekî peyda bikin û jiyaneke aram bijîn. Lê li Spanyayê pirraniya ciwanên ku gihane vir kar nabînin û xema pêşerojê dikşînin. Şoreş* yek ji van ciwanan ku berî du salan hatibû Spanyayê, digel ku wî di vê demê kin de fêrî zimanê spanî bûye lê heya niha ti kar nedîtiye û di asoyê de jî tişt li hember çavên wî nayê xuyan.

Şoreş li Qamişlo sala 1979an hatiye dinê, li zanîngeha Şamê jî arkelojî xwendiye. Piştî derçûna xwe ji zanîngehê bo şeş mehan zimanê fransî xwend, niyaza wî ew bû ku doktorayê li Fransa bixwenda, lê di wê demê celteya mêjî li bavê xist û nexweş ket û nema dikarî kar bikra, ji ber wê jî Şoreş neçar mabû ku karekî ji xwe re peyda bike ji bo arîkariya malbatê bike: “Min ni diwarê xwendina xwe kar kir, ji ber ku ji bo peydakirina xebatekî di şûnwariyê de divê nasên te di dewletê de hebin, min jî kesî nas nedikir, her wisa pereyên ji vî karî werin têrî lêçûnên jiyanê nakin. Ji ber wê jî min di warê bazirganiyê de kar kir, min supermarket vekir û karê min baş diçû.”

“Leşkeran henekên xwe bi min dikirin ji ber ku min fîşek neavêtibûn”

Di sala 2010an de Şoreş xizmeta leşkerî di nav refên “Hêzên Taybet” de li Şamê dikir û di gulana 2011an de de jî wî ji bo misyoneke leşkerî  şabdibûn bajaroka Tel Kelexê li Homsê: “Digotin xwedîgiravî li Tel Kelexê dinya xerabûye û bi terorîstan tijî bûye, û divê em herin wir.  Tu nikarî bêjî na jî, yan tuyê bê kuştin yan jî wê te têxin hebsê heya te dikujin. Em çûn  wir, xelkê jî berê dizanîbû ku artêş tê bajaroka wan, tenê pîrek û zarok hebûn belkî çar pênc zilam li Tel Kelexê tevde mabûn, ew jî xitiyar bûn. Ji bo ku derewa xwe derbarî hebûna çekdaran bidomînin, emr hate dayîn ji bo berdomankirina malan, Tel Kelexê ji hev xistin. Fermandaran jî ji eskeran xwestin ku malan bişelînin û tiştan ji wan re bînin. Fermendarê min jî ji min aciz bibû ji ber ku min tiştek jê re neanîbû. Leşkeran henekên xwe bi min dikirin ji ber ku min fîşek neavêtibûn, ma ezê bavêjim kê?.” Ciwanê 35 salî bi bihaneya ku ew zewicî ye û dixwaze serdana hevsera xwe li paytextê bike ji misyonên leşkerî xwe dida liyekî û diçû Şamê, helbet ji bo ku rêdanê bistîne herdem fermandarê xwe bi pereyan razî dikir.

Şoreş di tebaxa heman salê de xizemta leşkerî qedand û vegeriya Qamişlo, li wir jî beşdarî xwepêşandanên li dijî rejîma Baasê dibû û piştre biryar da ku bê Ewropayê. Şoreş û xwûşka xwe Zelal* berê xwe dan Stenbolê û li wir bi qaçaciyan lihev kirin ku bi bihaya 20.000 Dolaran wan bighînin Almanya yan Swîsrayê. Lê ji bo ku wan pêlî axa Ewropayê bikin bi ser gellek welatan ve geriyan: “Em 12 kes bûn hemû kurda bûn, lê em di nav du grûpan de dabeş kirîbûn. Em ji Stenbolê çûn Misrê, ji wir jî em çûn Brazîlê, û piştre Ekuadorê. Ji Ekuadorê jî me vîzayeke stand heya Kolombiya û ji wir heya Frankfurtê. Lê li Kolombiyayê şîrketa balafirê ji ber ku em sûrî ne nexwest ku me derbasî balafirê bike. Piştre me balafirek din dît heya Almanyayê lê rawesteke wê li Madrîdê hebû. Em hatin Madrîdê, li vir jî grûpa me hate girtin û grûpa din jî rêya xwe domand.”

“Ne ji ezmûna hebsa Swîsra ba ez li Spanyayê nedimam”

Grûpa Şoreş ku ji heft kesan pêk tê serî li mafê penaberiyê li balafirgehê da, lê piştî ku wan ji balafirgehê derketin Spanyayê li dû xwe hîştin û çûn Almanyayê, Şoreş û xwûşka xwe jî çûn Sîwsrayê lê polîsan wan veguhestin Madrîdê: “Daxwaza me ya ji bo penaberiyê nepejrandin, Zelalê xistin hotêlekê û min jî bo 15 rojan xistin zindanekê bi tena xwe heya ku dema geşta me hat. Zindan gellek xerab bû, rojê seetek û nîv em derdixistin bihinvedanê, ez penaber im lê wan ez xistim nav krîmînal û bazirganên madeyên hişbir. Çima navê wê Swîsreyê min fêm nekir, ne demokrasî û ne jî mafên mirovan, hemû derew e. Bi rastî bêjim ew 15 rojên herî nexweş di jiyana min de bûn.”

Ev bûn salek û nîv ku Şoreş li Spanyayê dijî, ew niha kurseke ya mesajkirinê dike û hin caran jî bi hevkariya rojnamevaneke spanî derbarê jiyana xwe di malpera rojnameya El País de dinivisîse. Şoreş ji bilî xebateke çend  rojan ji bo belavkirina reklaman tiştek nedîtiye: “Ne ji ezmûna hebsa Swîsra ba ez li Spanyayê nedimam, lê tirsa min es herim welatekî din dîsa ev tişt were serê min, ji ber wê ez li vir mame.” Ji ber bêkariyê û xemkêşiya derbarê siberoja xwe Şoreş ketiye rewşeke derûnî ku wî nerihet dihêle: “Carekê çar rojan bi qasî ez difkirîm, laş û serê min giş diêşiyan. Hin car ez derim metbexê, dema dighim wir nizanim ji bo çi ez hatim. Ez têm salonê û difkirim ji bo çi ez çûm metbexê heya ku ez sedema çûndina xwe dizanim.”

* Nav guhertî ne.

Komeke şervanên  jêrtemen li Kantona Cizîrê / Foto: ANHA

Komeke şervanên jêrtemen li Kantona Cizîrê / Foto: ANHA

Ev bûn bêtirî du salan ku şervanên jêrtemen (yên bin 18 salî) di nav refên Yekîneyên Parastina Gel (YPGê) de cih digrin, pirraniya van zarokan jî ji malbatên hejar tên ku nikarin zarokên xwe xwedî bikin û bişînin dibistan. Gellek mixabin jî bi sedan ji van zarokan ji eniyên şer re hatine şandin, hinek birîndar bûn û hinekan jî çavên xwe ta ebed girtin. Mixabin xelkê Rojava li hember diyardeya leşkerkirina zarokan ti dijberî nîşan nedabûnn, bervajiya wê gellekan bi çavekî erênî lê dinihêrîn, li dawiyê ev zarokên bêguneh Rojava ji dagirkirin û wêrankirinê diparêzin.

Bikaranîna zarokan ji bi propogandayê / Facebook

Bikaranîna zarokan ji bo propogandayê / Facebook

Weke tê zanîn leşkerkirina kesên jêrtemen binpêkirinek ji yasaya navnetewî re, rêxistnên mafên mirovan jî herdem li dijî vê diyardeya trajîk têdikoşin. Li gorî oldarê xiristiyan yê efrîqî, xelatgirê Nobela Aşîtiyê, Desmond Tutu jî bikaranîna zarokan di şer de karekî “bêexlaqî” ye, lê li Rojava ev diyardeya metirsîdar hîn didome. Mirov li hember temenê hin zarokên şervan jî matmayî dimîne, li gorî vîdyoyekê ku ji aliyê Hêzên Komele hatiye weşandin, du endamên Cebhet El-ekrad (Eniya Kurdan), yên bi ser YPGê ve ne, Beşar Mustafa (13) û Hennan Yûsif (14), herdû ji Efrînê ne, ku ji aliyê Artêşa Azad dîl hatibûn girtin, di dema lêpirsînê de dibêjin ku wan ji ber hejariyê sîleh hildane.

Di heman vê barayê de wênekêşê meksîkî Narciso Contreras havîna borî li Helebê bû,  wî çend wêneyên şervanên jin yên YPGê kişandibûn, di nav de jî wêneya zarokek derdorê 8-9 salî heye ku mîna fermandarek debanceyê di bin milê xwe de daniye.(li albûma “Syria: Women in The Civil War” binêre, narcisocontreras.photoshelter.com), belavkirina wêneyeke wiha di medya cîhanî de ziyaneke mezin dighîne hêzên YPGê û her wisa bandoreke neyênî li ser karûbarên diplomasî yên PYDê jî dike.

Beşar Mustafa û Henan Yûsif di dema lêpirsînê de

Beşar Mustafa û Henan Yûsif di dema lêpirsînê de / Youtube

Digel ku sîstema hundirîn yê YPGê, bi awakî teorî, leşkerkirina kesên jêrtemen napejrîne, lê di pratîkê de ne wisa ye. Weke ku haya wê ji vê diyardeyê tunebe, Fermandariy Giştî ya YPGê di 14/12/2013an de emr dabû hemû fermandarên navendên leşkerkirinê û batalyonên girêdayî YPGê ku wan kesên temenê yasayî (18 salî) derbas nekiribin di nav refên xwe de nepejrînin, YPGê hişiyar kir yên ku vê fermanê jî bi cih nekin dê rastî  “hesabekî tund” werin. Pitştî mehekê ji derxistina vê fermanê dîsa çend şervanên jêrtemen tevlî şerê Tel Berak û Tel Hemîsê bûn, dayîkên reben dîsa şînî girêdan û bi stûyên xwar wêneyên zarokên pakrewan hildabûn.

Di berxwedana YPGê ya li hemberî îslamiyên tundrew  de van şeş mehên dawî, zarok jî di nav de cih digirtin û jiyana xwe kirine gorî ji bo parastina ax û gelê Rojava. Şervanên jêrtemen yên herî dawî di şerê roja 2yê Tîrmehê de li gundên Zormixarê û Evdokê ( Herêma Kobanê) jiyana xwe ji dest dabûn, berevajî adeta xwe YPGê dîroka rojbûna van 15 pakrewanan diyar nekiriye lê wêne bi xwe jêrtemeniya gellek ji wan eşkere dike.

Derbarê vê mijarê jî di vê hefteyê de nûçeyeke xweş rûdaye, Ajansa Hawarê ragihand ku hikûmeta li Rojava û YPGê bi şandeya rêxistineke nehikûmî ya bi navê Banga Cinêvê re rêkeftinek sebaret qedexekirina tevlîbûna kesên jêrtemen di nav hêzên ewlekariyê de, îmze kirine.  Ev gaveke di rêya rast de ye, hêvî jî ew e ku YPGê xwedî li îmzeya xwe derkeve,  kantonên Rojava  jî divê gellek gavan bavêjin di warê parastina mafên zarokan de.

Nivîseke têkildar:

Zarokên Leşker li Kurdistanê

Ji aliyê rastê çalakvan Reşîd Îbo

Rûdaw / Z.A - Roja yekşema borî revenda kurdên rojavayê Kurdistanê li Londonê xwepêşandanekê lidarxist ji bo şermezarkirina êrîşên rêxistina Dewleta Îslamê li Îraq û Şamê (DAÎŞ) li dijî Kurdan li rojava û başûrê welêt.

Çalakvan Reşîd Îbo ku yek ji organîzevanên vê çalakiyê bûn ji radyoya Rojava.fm re ragihand ku wan li pêşiya navenda hikûmeta Brîtanyayê protesto kirin: “Ji bo şermezarkirin tewanên DAÎŞê li dijî gelê Kurd li rojava û başûrê Kurdistanê”. Her wiha destnîşan kir ku wan nameyekê radestî bîroya serokwezrê hikûmeta Brîtanyayê David Cameron kirin: “Me di nameya  xwe de bal kişand ser tewanên rêxistina DAÎŞê yên berdewam li dijî gelê me, di dema ku civaka navnetewî tiştekî ji bo rawestandina herikandina cîhadiyan ji Ewropa û welatê din ber bi herêmê ve nakin. Me ji hikûmeta Brîtanyayê daxwaz kir ku piştgiriya Kurdan di şerê wan li dijî DAÎŞê bike, ku herêmên kurdî ji kuştin û koçberkirinê li ser destên vê rêxistinê terorîst biparêze. Her wisa ku tevbigere ji bo ku şerê li Sûriyê bilez rawsetîne, ku çareya herî baş ji bo Sûriyaya pêşerojê sîstema federalî û nenavendiya siyasî ye nemaze ji bo garantîkirina mafên gelê kurd û pêkhatiyên din li Sûriyê. Derbarê başûrê Kurdistanê de jî, me daxwaz kir ku hikûmet piştgiriya Kurdan di şerê wan li dijî DAÎŞê bike, û me li ser wê yekê tekez kiribû ku ezmûna Herêma Kurdistanê nimûneyeke serkeftî ye ji bo hevjiyana di nav gelan de û her wiha di warê parastina sîvîlan de.”

Pêşiya bîroya serokwezîr

Çalakvanê efrînî Reşîd Îbo di nivîseke xwe de bi rêya Facebookê rexne li revendên Kurdan li Ewropayê kir ji ber kêmbûna beşdarbûna wan di çalakî û xwepêşandana de “Gellek mixabin hejmara revenda kurdî li ba me [Brîtanya] mezin e, û bi awakî gîştî  li Ewropayê jî wisa ye, lê ew çalakbûna xwe tenê bi rêya Facebookê nîşan didin. Ji wan e ku Facebook dê mafên wan ji welatên dagirker  û DAÎŞê paşve vegerîne…, emê çawa piştgirya doza xwe bikin û emê çawa civaka navnetewî, di nav de civaka sîvîl û hikûmetan bi doza gelekî ku ji bo azadiya xwe têdikoşe binasînin, gelo bi rêya facebookê?.”

 Xwepêşander

Ji çepê: Yasmîna Şewqî, Daria Monastyrskaia (pêşkêşvan), Pepa Baamonde, Daban Şadala û Irfan Guler / Rûdaw

Ji çepê: Yaşmîna Şewqî, Daria Monastyrskaia (pêşkêşvan), Pepa Baamonde, Daban Şadala û Irfan Guler / Rûdaw

Roja 21ê Gulanê çalakiyeke bi navê “Şeva Wêjeya Kurdî” li Madrîdê lidarket, cara yekemîn e ku li Spanyayê çalakiyeke wisa rûdide, ev jî bi saya hevkariyeke navbera nûnertiya hikûmeta herêma Kurdistanê û pirtûkxaneya Offside Books bû. Despêkê hevrêvebira pirtûkxaneyê Fatma Kayhan bixêrhatina mêvanan kir û got: “Ev fersendeke ji bo ku kurdên Madrîdê hev bibînin, hev naskin û derbarê pirtûk û berhemên wêjeyî biaxivin.” Fatma spasiya nûnertiya hikûmeta herêma Kurdistanê kir ji ber serperştiya vê çalakiyê. Piştre nûnerê hikûmeta herêmêa Kurdistanê Daban Şadala jî axivî û spasiya nivîskar Yaşmîna Şewqî û wergêr Pepa Baamonde ji ber tevlîbûna wan û spasiya wergêr Irfan Guler jî kir ji ber keda xwe di wergerandina pirtûkên derbarê kurd û Kurdistanê. Her wisa spasiya xwe pêşkêşî Fatma û hevserê wê Marc Nessfield ji ber rola wan di organîzekirina vê şevê de. Daban mixabiniya xwe nîşan da ji ber nebûna wergereke spanî ji berhemên kurdî re: “Em Kurd xwedî wêjeyeke xweş lê hîn em ji wê yekê dinalin ku wergera wêjeya kurdî ji spanî re nîne”.

“Kurd xwedî çandek û şaristaniyeke pirr bi pêş de ye”

Ji aliyê xwe ve jî nivîskara kurd-galîsî Yaşmîna Şewqî spasiya hevrêvebirên pirtûkxanyê kir ji ber însiyatîva wan di lidarxistina şevekê derbarê wêjeya kurdî li Madrîdê: “Însiyatîveke pirr xweş e, ji ber ku em kesên ku dixwazin kurdan bidin nasandin em pêrgî gellek astengiyan tên û peydakirina çalakiyeke wisa li paytextê tiştekî pirr girîng e.”Her wisa spasiya Daban Şadala kir ji ber destetkirina wî ji şevê re û wî weke “parêzvanekî mezin ji çanda kurdî re” bi navkir. Yaşmîna di axaftina xwe de behsa navaroka romana xwe “Kurdos destino libertad / Kurd ber bi azadiyê ve” kir ku têde behsa azara kurdan di bin deshilata Seddam Husên de dike: “Ev roman derbarê pismamê min Azad e, pirraniya kesayetiyên di romanê de derbas dibin di rastiyê de jî hene lê nav hatine guhertin, di romanê de dîmenên pirr biêş hene nemaze jî dîmenên tirsê, xemkêşî û êşkencekirinê. Ji aliyê hestiyarî ve jî nivîsandina vê romanê gellek zor bû, nemaze ez bo demekê li Îraqê jiyame û rewşa welêt ji nêz ve nas dikim”.

Nivîskar Yasmina Shawki

Nivîskar Yaşmina Shawki

Yaşmîna derbarê armanca nivîsandina romana xwe diyar kir ku li welatên rojavayî xelk dirame ku li Rojhilata Navîn tenê terora îslamî heye û perwerdeya xelkê kêm e lê: “Ev ne rast e, bi rêya vê pirtûkê dixwazim bêjim ku kurd li wir hene, ku ew xwedî çandek û şaristaniyeke pirr bi pêş de ye û di heman demê de ew çandeke hezar salî ye.” Derbarê pirseke ji mêvanan li ser zehmetiyên çapkirina romanê Yaşmîna wiha axivî “Ew kabûsek bû, min di 2004an de nivîsandina romanê qedand lê weşanxane piştî sê salan bersiv dan min û çap kirin, dansandina wê jî hêj zortir bû, dansandina romanekeê derbarê mijareke nenaskirî karekî pirr zor e.”

Wergêr Pepa  Bammonde pirtûka helbestvanê kurd û werga spanî nîşan dide

Wergêr Pepa Baamonde pirtûka helbestvanê kurd û werga spanî nîşan dide

Helbestên Ahmed Arif êş û çewsandina kurdan vedibêjen

Beşê diwemîn ya şevê derbarê dîwana “Min ji hesreta te qeyd kevn kirin” ya helbestvanê kurd Ahmed Arif bû, ku ji aliyê herdû wergêr Irfan Guler û Pepa Baamonde ji tirkî bo zimanê spanî hatiye wergerandin. Wergêra galîsî Pepa Baamonde derbarê têkiliya xwe bi kurdan re got ku ew bi êşa kurdan ji ber qedexekirina çand û zimanê wan hest dike ji ber ku ew ji herêma Galîsyayê tê û wan jî rastî qedexekirina zimanê dayîkê hatin. Pepa di heman vê bareyê de derbarê serdaneke xwe ji Kurdistanê re axivî û nemaze ji çend gundên kurdan re li Antoliyaya Navîn ku hêj ziman û kevneşopiyên xwe parastine “Li wir xortekî pirtûka Ahmed Arif diyarî min kir û ji min re gotibû: Ev helbestvanê kurd ya herî mezin li ba me, divê tu wî bixwînî. Min jî kurdî nizanîbû, merqeke mezin li ba min çêbû ku ez navaroka helbestan fam bikim. Piştre bi hevkariya Irfan me pirtûk wergerande spanî.”. Pepa jî derbarê dijwariya çapkirina pirtûkê axivî û got ku gellek weşanxane xebata wan ji ber sedemên curbecur redkirin, lê li dawiyê wan karîbû helbestên Ahmed Arif bi spanî û galîsî jî çap bikrana “Irfan bi rêya têkliyeke şexsî xwe gihand weşanxanya Visor, her wisa bi rêya wergertina arîkariyek ji wezareta çandê li Tirkiyên û ji du bîroyên parêzkariyê li Stenbolê pirtûk bi spanî çap bû. Piştre pirtûk bi zimanê galîsî jî çap bû.” Pepa li dawiya axaftina xwe perçeyeke biêş ji helbetsekê bi navê “Ey Hewar” xwend.

2014-05-21 20.04.49

Parêzer û wergêr Irfan Guler

Parêzer û wergêr Irfan Guler ku ji Stenbolê hatibû ji bo ku beşdarî vê şevê bibe kêfxweşiya xwe bi lidarxistina vê çalakiyê anî zimên û spasiya kesên ku wê organîzekiribûn. Irfan tavilê dest bi axaftina xwe ser helbestvanê kurd kir: “Carekê rojnamevanekî ji Ahmed Arif pirs kiribû: Gelo pêkan e mirov bi nivîsandina pirtûkeke tenê bibe helbestvan?, Ahmed Arif jî wiha bersiv dabû: Eger pêkan e ku mirov bi pirtûkeke tenê bibe pêxember, ji bo çi helbestvan na?.” Irfan di axaftina xwe de li ser jiyana helbestvanê kurd axivî û bal kişand ser girîngiya berhema wî ya tekane ji bo kurdan nîşan da “Dema hûn pirtûka wî bixwînin, hûnê bibînin ku ew bi awakî zelal behsa kurd û Kurdistanê nake lê hemû navaroka pirtûkê ji Kurdistanê derketiye. Wî bi tirkî helbestên xwe nivîsandine lê helbest behsa çiyayên Kurdistanê, êş û çewsandina kurdan dikin. Wî helbestên xwe di navbera 1945-1955an de nivîsandine, lê berhema wî sala 1968an ronahiyê dît, lê berî çapkirina vê berhemê jî xelkê helbestên wî ezber kiribûn, ji ber ku wî behsa rewşa rasteqîn ya xelkê dikir. Helbetsên Ahmed Arif demeke ji dîroka kurdan bi bîr tîne, ew behsa raperîna kurdan, şoreşên wan û êşên têkçûnê jî di sedsala borî de. Ahmed Arif pêşbîniya wê yekê kiribû ku biryara hesabdayînê wê ji çiyan derkeve, ku hêviya kurdan li çiyan ne. Wiha bû jî, piştî 30 salî jî gerîlayên kurd derbasî çiyan bûn. Di salên 50î de ti kes nediramî ku kurd wê dîsa şer bikin.”

Piştre Irafn çend helbestên Ahmed Arif yên evînî xwendin û ligel Pepayê bersiva pirsên mêvanan da. Û li dawiyê beşdarên çalakiyê li ser pirtûkan îmze kirin û ligel mêvanan wêneyên bîranînê kişandin.

Têbînî: Beşek ji vê reportajê di rojnameya Rûdawê de hate çapkirin.

2014-05-21 20.14.29

Beşek ji mêvanên çalakiyê û hevrêvebira pirtûkxaneyê Fatma Kayhan li ser piyan e

Ricardo Georges Îbrahîm li gundê Miraflores de la Sierra / Madrîd

Ricardo Georges Îbrahîm li gundê Miraflores de la Sierra / Madrîd

Rûdaw / Z.A - Ricardo Georges Îbrahîm asûriyeke li Arjantînê sala 1966an bûye, malbata wî berî sedsalekê ji ber komkujiyan ji Mêrdînê bazdabû Suriyê ûdi salên 50î de berê xwe dabû Buenos Airsê. Ricardo civaknasî xwendiye û bi mebesta çêkirina doktorayê di mirvonasiya civakî de hat Spanayayê. Sala borî jî ji bo lêkolînên girêdayî teza xwe serdana xaka kal û pîrka xwe kiribû. Wî pêşwaziya Rûdawê limala xwe li gundekî di nav çiyayên Madrîdê de kir.

Ricardo ji zarotiya xwe ve dixwest ku koka xwe ji nêz ve nas bike, ji ber wê jî herdem serdana Mêrdînê ji xwe re kiribû armanc “Min bala xwe didayê ku em civateke cuda ne û xwedî dîrokeke taybet in, hebûn ji me yên ku xwe ermenî didîtin, ez jî dipirsîm gelo em ereb in ji ber em erebî diaxivin, lê ne wisa bû. Min dest bi nivîsandina ser van mijaran kir û min hevpeyvîn ligel kesên temenmezin tomar dikirin. Di serdana min ya dawî de ji Mêrdînê re min ligel neviyên asûriyên li Arjantînê hevdîtin çêkirin ji bo ez bizanibin ka wan çi ji kevneşopiyên xwe parastine heya roja îro. Min gellek çîrokên bi êş derbarê qirkirin û koçberbûnê bihîstin. Kesên ku koçberî Arjantînê bûbûn, hinek bi awakî dîrekt hatin, hin din jî li Helebê û Şamê bûn penaber, piştrehatin Arjantînê. erebiya min jî ya Şamê ye, lêpîrka min û cîranên me bi Mardinlî [erebiya Mêrdînê] diaxivîn.”

Ricardodi 1998an de çûbû Mêrdînê lê tenê rojekê li wir mabû: “Bajar weke ku ji aliyê artêşê ve hatibû dorpêçkirin, te nikarîbû livekê bi aramî bikra ne jî wêneyekê bikşanda.” Lê sala borî Ricardo pêrgî rewşeke cuda hat û vê carê sê mehanliMêrdînê ma: “Min atmosfereke cuda dît, êdî tu leşkeran nabînî. Berê ti kes nediwêrî bi zimanekê ji bilî tirkî biaxiviya, niha xelk bi zimanên xwe diaxivinûêdî tu hevokên bi zimanêncurbecur li kolanan dibînî.”

Ricardobi tekûzî nizane çiqas asûrî li bakurê Kurdistanê mane, texmîn dike ku hejmara wanji sê heya deh hezaran be. Derbarê axaftina bi zimanê dayîkê jî ew dît ku asûriyên Mêrdînê hatine erebkirin, lê li Midyatê û gundên din rewş cuda ye: “Ew berî her tiştî ji te dipirsin eger tu suryanî diaxivî yan na, tu ji wan re dibêjî na, erebî diaxivim, ewdibêjin: ax ax, mardinlî. Min ji asûriyê Mêrdînî pirsî bo çi hûn bi suryanî naaxivin, digel ku hinek hene ji we vî zimanî dizanin, wan bersiveke balkêş dan min, ew jî refleksek ji siyaseta çewsandinê re, xelkê ji 50î salî berjor dibêjin eger zimaneke din ji bilî erebî, tirkî an kurdî biaxivin netewên din wê bi çavekê şik û gumanê lê binêrin û dê rastî dîskrîmînasiyonê werin.”

Ricardo tev wêneyên merivên xwe li mûzeya Savanci ya Mêrdînê

Ricardo tev wêneyên merivên xwe li mûzeya Savanci ya Mêrdînê

“Serkirdeyek êzdî bi hezaran asûrî ji qirkirinê parastin”

Civaknasê arjantînî dibêje ku berî komkujiyên 1914an de ji Amedê berjêr heya Musilê pirraniya xirstiyanên ku li wir dijiyan asûrî bûn. Têkiliya êzdî û asûriyan jî bi hevre pirr baş bû. Ew ji me re behsa serkirdeyek êzdî li eyaleta Musilê bi navê “Apê Şêro” dike, ku asûriyan weke lehnegî mezin dibînin: “Kesên temenmezin behsawêrekiya wî dikin, hemû kesên ku karîbûn ji komkujiyên bifilitin ber bi Sincarê ve çûn, apê Şêro jî pêşwazî li hezarn asûriyan kir, kon ji wan re vegirtin, xwarinê bi wan re parve kir, wan parast û li dijî hêzên osmaniyan şer kiribû û jiyana xwe jî ji bo parastina asûriyan ji dest dabû. Dema dibêjim hêzên osmanî, ez ne tenê behsa tirkan dikim her wisa kurdên sunnî di nav de cih digrtin.”

Ricardo di serdana xwe ya dawî de ji herêmê re bi hinek ereb û kurdên Mêrdînê re axivî û mixabiniya xwe ji ber ramanên wan kesan derbarê êzdiyan anî zimên: “Ew ji qedr û nirxê ola êzdiyan kêm dikin, êzdî pirr hatine êşandin. Êzdiyên ku li wir mane neçar mabûn ku derbasî ola îslamê bin û derbarê ola xwe ya rasteqîn bêdeng bimînin yan jî rêya koçberiyê veqetînin. Li gundê kilîtê ez rastî kurdekî hatim, piştî ku min jê re got ez asûrî me û hevaltiyek di nav me de çêbû, ji min re got: Di rastiyê de ez êzdî me lê ez niha asîmîle bûme, ji bo em neyên qirkirin em neçar man ku em bibin musulman.”

Sedsalek derbas bû li ser qirkirina ermenî û asûriyan, niha jî hin gav tên avêtin bo xurtkirina hevjiyana di nav gelên herêmê de, Ricardo kêfxweş e ji ber hilbijartina keçeke asûrî weke hevşaredara Mêrdînê: “Ez pirr dilşad im bi vê yekê nemaze jî ku ev bi saya desteka kurdan bû.”

Digel ku Ricardo li cihekî bi deh hezaran kîlometr ji Mêrdînê dûr bûye û jiyaye lê ew bi eşqekî mezin behsa Mêrdînê dike: “Ez bi bajarê xwe serbilind im. Navendeke çandî lê heye ku tu têde dikarê qehweya kurdî, tirkî, asûrî an erebî bixwazê. Tu biçe navendeke ciwanan jî bi nivîskî bixêrhatina mêvanan bi gellek ziman dikin. Ev atmosfera pirrçandiyê û mentalîteya hevjiyana aştiyane di nav gellek netewan de dihêle ku ez bi Mêrdînê serbilind bim.”

Mawaca û birêvebira wê Magda Pucci di ortê de

Mawaca û birêvebira wê Magda Pucci di ortê de / Foto: Mawaca

Rûdaw / Z.A – Koma brazîlî Mawaca di nav mûzîka gellek grûpên li cîhanê dikole û stranên wan bi şewyeke nû vedibêje. “Mawaca”, ku bi zimanê hausa ya bakurê Nîcêryayê tê wateya dengbêj, ji heft dengbêjin jin ku bi bêhtirî deh zimanan stranan dibêjin û ji grûpeke mûzîsiyenan pêk tê, mûzîsiyen li alavên mûzîkê weke okrdiyonên, bilûrê, saksafon, çêllo, gîtar, derbûke dixin.

Sala borî Mawaca berhema xwe ya heftan derxistibû bazarê, berhema wan bi awakî zindî weke konsert li Sao Paolo hate tomarkirin, CD û DVDya bi navê “Los inquilinos do Mundo” ku tê wateya “Kirêkerên Cîhanê” gellek strananên navdar yên çandên din berhevkirine û di nav de jî strana hunermend Şivan Perwer “Min bêriya te kiriye” hatiye xwendin. “Los inquilinos do Mundo” balê dikşîne ser cîhana koçeran, penaberan, qereçiyan, kesên sirgûnkirî, koçberan ku li hemû dunyayê belavbûne. Ew bîranîneke ji qurbaniyên komkujiyan, sosretên xwezayî û çengan e.

Dengbêj Angélica Leutwiller strana kurdî bi awakî serkeftî dixwîne, dengbêjin din jî bi harmoniyeke xweş hevkariya wê dikin, di vîdyoya ku di kanala Youtube de ya Mawaca hatiye belavkirin, “Min bêriya te kriye” ligel straneke din bi potugalî bi navê “Grande Poder / Hêza Mezin” hatiye girêdan.

Şivan Perwer berî deh salan beşdarî festîvala “World Cultural Forum” li bajarê Sao Paoloyê bû û li wir têkilî bi Mawaca re danî. Me bi birêvebira Mawacayê dengbêj û lêkolera mûzîkê Magda Pucci têkilî danî û me ji wê pirs kir, ka çima wan ev strana kurdî ji bo berhema xwe ya dawî veqetandine “Me mûzîka kurdî bi rêya Şivan Perwer nas kir, dema ew li vir bû [li Brazîlê] û ligel me konser çêkiribû. pirr xweş derbas bû, wî em fêrî vê stranê kirin”. Derbarê reaksiyona brazîliyan piştî guhdarkirina strana kurdî Magda dibêje ku wan berî stranên bixwînin behsa navaroka stranê dikin: “Cemawerê festîvalan jî pir ji vê stranê hez dikin”.

Zarokñn kurd fêrî şimitandina ser berfê dibin / Foto: Karlos Zurutuza

Zarokñn kurd fêrî şimitandina ser berfê dibin / Foto: Karlos Zurutuza

Ajansa Nûçeyan ya spanî EFE reportajekê derbarê ezmûna mamosteyê werzîşa skiyê bask Igor Urizar li Kurdistanê weşand, heman reportaj di gellek rojnameyên spanî hate belavkirin, di vê bareyê de jî televîzyona baskî reportajek derbarê skiya li Kurdistanê belav kir. Igor ji zivistana 2010/2011 salana serdana bajarê Pencewînê dike. Wî bi saya însiyatîva Komeleya herêma Navarrayê ya bi navê Tigris (Dicle) rahênerên êskî yên kurd jî amade kirine.

Ciwanê 37 salî destnîşankir ku sedema beşdarbûna wî di vê însiyatîvê de ew bû ku werzîşa skiyê li herêma Kurdistanê bi pêşde here ta ku di pêşerojê de geştyaran ber bi herêmê ve bikşne. Ew amaje bi wê yekê dike ku Pencewîn ne cihê herî baş ji bo kirina vê werzîşê ye ji ber ku bilindiya vî bajarî bêtirî hezar metrî ye, lê tekez dike ku mirov dikare cihên baştir li herêmê bibîne “Dema berf dibare, em li heman bajêr êskî dikin. Em hilnakşin çiyê, ji ber ku dema berf li bajêr dihele li çiyê jî namîne. Her wisa, bajar ji sînorê Îranê ve pirr nêzîk e û dibe ku avakirina stasiyonek ji skiyê re li çiyê bibe pirsgirêk”.

Alavên skiyê ku li Kurdistanê tên bikaranîn ji aliyê xelkên herêma Navarrayê hatine bexşandin. Igor dibêje ku ew diramin çalakiyan ji bo zarokên Kurdistanê lidarbixin, ji bo zarokên ew deveran ku berf lê nabare, bi mebesta pêşdebirina hevjiyana di nav zarokên ji çandên curbecur de (êzdî, musulman, xirtstiyan).

Mamosteyê bask dibêje belkî werzîşa skiyê demekî dirêj bistîne heya ku di nav xelkê de belav bibe, lê hin sinyal hene ji belavbûna vê werzîşê re “Hinek geştiyar ji paytextê [Hewlêr] hatin, ku bi rêya televîzyonê bi me agahdar bûn, me çalakiyek ji bo wan jî çêkir. Kurd ji dema ku aramî bidestxistine, rê ji bo çalakiyên kêfxweşiyê re vekirine û tiştên cuda dikin”. Kirina vê werîzşê li gorî Igor dê çavên xelkê jî li ser parastina hawirdorê jî veke ku heya niha zêde girîngî nadinê.

Derbarê nûçeyên teqîn û tundiyê li Îraqê ku di medya spanî de belav dibin, behsa aramiya li Kurdistanê nayê kirin, Igor sebaret vê yekê dibêje “Şerê li Îraqê digihe deverekê ji Kurdistanê, lê ne li bakur. Dibe ku surrêalîst be jî, lê em 200 km dûr in ji wan deverên ku dikare tiştek lê çêbibe, lê herêm ewle ye”.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 498 other followers

%d bloggers like this: