Feeds:
Posts
Comments

Archive for the ‘Kurdên Diyasporayê’ Category

Ji çepê: Yasmîna Şewqî, Daria Monastyrskaia (pêşkêşvan), Pepa Baamonde, Daban Şadala û Irfan Guler / Rûdaw

Ji çepê: Yaşmîna Şewqî, Daria Monastyrskaia (pêşkêşvan), Pepa Baamonde, Daban Şadala û Irfan Guler / Rûdaw

Roja 21ê Gulanê çalakiyeke bi navê “Şeva Wêjeya Kurdî” li Madrîdê lidarket, cara yekemîn e ku li Spanyayê çalakiyeke wisa rûdide, ev jî bi saya hevkariyeke navbera nûnertiya hikûmeta herêma Kurdistanê û pirtûkxaneya Offside Books bû. Despêkê hevrêvebira pirtûkxaneyê Fatma Kayhan bixêrhatina mêvanan kir û got: “Ev fersendeke ji bo ku kurdên Madrîdê hev bibînin, hev naskin û derbarê pirtûk û berhemên wêjeyî biaxivin.” Fatma spasiya nûnertiya hikûmeta herêma Kurdistanê kir ji ber serperştiya vê çalakiyê. Piştre nûnerê hikûmeta herêmêa Kurdistanê Daban Şadala jî axivî û spasiya nivîskar Yaşmîna Şewqî û wergêr Pepa Baamonde ji ber tevlîbûna wan û spasiya wergêr Irfan Guler jî kir ji ber keda xwe di wergerandina pirtûkên derbarê kurd û Kurdistanê. Her wisa spasiya xwe pêşkêşî Fatma û hevserê wê Marc Nessfield ji ber rola wan di organîzekirina vê şevê de. Daban mixabiniya xwe nîşan da ji ber nebûna wergereke spanî ji berhemên kurdî re: “Em Kurd xwedî wêjeyeke xweş lê hîn em ji wê yekê dinalin ku wergera wêjeya kurdî ji spanî re nîne”.

“Kurd xwedî çandek û şaristaniyeke pirr bi pêş de ye”

Ji aliyê xwe ve jî nivîskara kurd-galîsî Yaşmîna Şewqî spasiya hevrêvebirên pirtûkxanyê kir ji ber însiyatîva wan di lidarxistina şevekê derbarê wêjeya kurdî li Madrîdê: “Însiyatîveke pirr xweş e, ji ber ku em kesên ku dixwazin kurdan bidin nasandin em pêrgî gellek astengiyan tên û peydakirina çalakiyeke wisa li paytextê tiştekî pirr girîng e.”Her wisa spasiya Daban Şadala kir ji ber destetkirina wî ji şevê re û wî weke “parêzvanekî mezin ji çanda kurdî re” bi navkir. Yaşmîna di axaftina xwe de behsa navaroka romana xwe “Kurdos destino libertad / Kurd ber bi azadiyê ve” kir ku têde behsa azara kurdan di bin deshilata Seddam Husên de dike: “Ev roman derbarê pismamê min Azad e, pirraniya kesayetiyên di romanê de derbas dibin di rastiyê de jî hene lê nav hatine guhertin, di romanê de dîmenên pirr biêş hene nemaze jî dîmenên tirsê, xemkêşî û êşkencekirinê. Ji aliyê hestiyarî ve jî nivîsandina vê romanê gellek zor bû, nemaze ez bo demekê li Îraqê jiyame û rewşa welêt ji nêz ve nas dikim”.

Nivîskar Yasmina Shawki

Nivîskar Yaşmina Shawki

Yaşmîna derbarê armanca nivîsandina romana xwe diyar kir ku li welatên rojavayî xelk dirame ku li Rojhilata Navîn tenê terora îslamî heye û perwerdeya xelkê kêm e lê: “Ev ne rast e, bi rêya vê pirtûkê dixwazim bêjim ku kurd li wir hene, ku ew xwedî çandek û şaristaniyeke pirr bi pêş de ye û di heman demê de ew çandeke hezar salî ye.” Derbarê pirseke ji mêvanan li ser zehmetiyên çapkirina romanê Yaşmîna wiha axivî “Ew kabûsek bû, min di 2004an de nivîsandina romanê qedand lê weşanxane piştî sê salan bersiv dan min û çap kirin, dansandina wê jî hêj zortir bû, dansandina romanekeê derbarê mijareke nenaskirî karekî pirr zor e.”

Wergêr Pepa  Bammonde pirtûka helbestvanê kurd û werga spanî nîşan dide

Wergêr Pepa Baamonde pirtûka helbestvanê kurd û werga spanî nîşan dide

Helbestên Ahmed Arif êş û çewsandina kurdan vedibêjen

Beşê diwemîn ya şevê derbarê dîwana “Min ji hesreta te qeyd kevn kirin” ya helbestvanê kurd Ahmed Arif bû, ku ji aliyê herdû wergêr Irfan Guler û Pepa Baamonde ji tirkî bo zimanê spanî hatiye wergerandin. Wergêra galîsî Pepa Baamonde derbarê têkiliya xwe bi kurdan re got ku ew bi êşa kurdan ji ber qedexekirina çand û zimanê wan hest dike ji ber ku ew ji herêma Galîsyayê tê û wan jî rastî qedexekirina zimanê dayîkê hatin. Pepa di heman vê bareyê de derbarê serdaneke xwe ji Kurdistanê re axivî û nemaze ji çend gundên kurdan re li Antoliyaya Navîn ku hêj ziman û kevneşopiyên xwe parastine “Li wir xortekî pirtûka Ahmed Arif diyarî min kir û ji min re gotibû: Ev helbestvanê kurd ya herî mezin li ba me, divê tu wî bixwînî. Min jî kurdî nizanîbû, merqeke mezin li ba min çêbû ku ez navaroka helbestan fam bikim. Piştre bi hevkariya Irfan me pirtûk wergerande spanî.”. Pepa jî derbarê dijwariya çapkirina pirtûkê axivî û got ku gellek weşanxane xebata wan ji ber sedemên curbecur redkirin, lê li dawiyê wan karîbû helbestên Ahmed Arif bi spanî û galîsî jî çap bikrana “Irfan bi rêya têkliyeke şexsî xwe gihand weşanxanya Visor, her wisa bi rêya wergertina arîkariyek ji wezareta çandê li Tirkiyên û ji du bîroyên parêzkariyê li Stenbolê pirtûk bi spanî çap bû. Piştre pirtûk bi zimanê galîsî jî çap bû.” Pepa li dawiya axaftina xwe perçeyeke biêş ji helbetsekê bi navê “Ey Hewar” xwend.

2014-05-21 20.04.49

Parêzer û wergêr Irfan Guler

Parêzer û wergêr Irfan Guler ku ji Stenbolê hatibû ji bo ku beşdarî vê şevê bibe kêfxweşiya xwe bi lidarxistina vê çalakiyê anî zimên û spasiya kesên ku wê organîzekiribûn. Irfan tavilê dest bi axaftina xwe ser helbestvanê kurd kir: “Carekê rojnamevanekî ji Ahmed Arif pirs kiribû: Gelo pêkan e mirov bi nivîsandina pirtûkeke tenê bibe helbestvan?, Ahmed Arif jî wiha bersiv dabû: Eger pêkan e ku mirov bi pirtûkeke tenê bibe pêxember, ji bo çi helbestvan na?.” Irfan di axaftina xwe de li ser jiyana helbestvanê kurd axivî û bal kişand ser girîngiya berhema wî ya tekane ji bo kurdan nîşan da “Dema hûn pirtûka wî bixwînin, hûnê bibînin ku ew bi awakî zelal behsa kurd û Kurdistanê nake lê hemû navaroka pirtûkê ji Kurdistanê derketiye. Wî bi tirkî helbestên xwe nivîsandine lê helbest behsa çiyayên Kurdistanê, êş û çewsandina kurdan dikin. Wî helbestên xwe di navbera 1945-1955an de nivîsandine, lê berhema wî sala 1968an ronahiyê dît, lê berî çapkirina vê berhemê jî xelkê helbestên wî ezber kiribûn, ji ber ku wî behsa rewşa rasteqîn ya xelkê dikir. Helbetsên Ahmed Arif demeke ji dîroka kurdan bi bîr tîne, ew behsa raperîna kurdan, şoreşên wan û êşên têkçûnê jî di sedsala borî de. Ahmed Arif pêşbîniya wê yekê kiribû ku biryara hesabdayînê wê ji çiyan derkeve, ku hêviya kurdan li çiyan ne. Wiha bû jî, piştî 30 salî jî gerîlayên kurd derbasî çiyan bûn. Di salên 50î de ti kes nediramî ku kurd wê dîsa şer bikin.”

Piştre Irafn çend helbestên Ahmed Arif yên evînî xwendin û ligel Pepayê bersiva pirsên mêvanan da. Û li dawiyê beşdarên çalakiyê li ser pirtûkan îmze kirin û ligel mêvanan wêneyên bîranînê kişandin.

Têbînî: Beşek ji vê reportajê di rojnameya Rûdawê de hate çapkirin.

2014-05-21 20.14.29

Beşek ji mêvanên çalakiyê û hevrêvebira pirtûkxaneyê Fatma Kayhan li ser piyan e

Advertisements

Read Full Post »

Azad Dalî li taxa Lavapiés ya Madrîdê

Azad Dalî li taxa Lavapiés ya Madrîdê

Azad Dalî li gundê Tel Xezalê ya bi ser Kobanê ve di sala 1986an de hatiye dinê û li dibistanê wê xwendiye. Li Helebê jî lîseyê stand lê ji ber xerabiya rewşa aborî ya malbatê nikarîbû xwendina xwe bidomanda û ji bo karê avakirinê çûbû Lubanê. Piştre weke gellek xortên Kobaniyê berê xwe da Cezayîrê seba karê kolandina bîran bike. Du sal li wir ma û dûvre du salên din jî di heman karî de li Mexribê derbas kirin. Ji Mexribê jî bi pasaporteke sexte derbasî bajarê spanî Sebtayê bû, piştî çar mehan ji mayîna xwe li kampê wî şandin bajarê Balênsiyayê (Valencia). Digel hewldanên xwe li çar welatên ewropî ji bo bidesxistina mafê penaberiyê Azad tiştek bidestnexist. Li qehwexaniyekê ya taxa pirrnetew Lavapiés li navenda Madrîdê em bi Azad re rûniştin, wî çîroka xwe ya serîlêdana li mafê penaberiyê bi Rûdawê re parve kir.

Spanya, Almanya, Danîmark û Swîsrayê penabertiya wî nepejrandin

Ji despêkê ve Azad rastî biryara qewtandinê hat, hîn salek li ser mayîna wî li Spanya derbas nebû deshilat jê xwest ku ji zemîna spanî û ewropî derkeve “Kertonek zer dan min tenê ji bo ku ez bikaribim şeş mehan li vir bimînim, piştre daxwaza min ji bo wergirtina mafê penaberiyê red kirin û ji min re gotin ji xaka Ewropayê tevde derkeve”. Lê Azad bi awakî nerewa ma û xwest sûdê ji yasayekê werbigre, ku mafê rûniştinê û kar dide ew kesên îlegal piştî derbasûna sê salan ji mayîna wan li Spanyayê. Di vê demê de Azad hewldabû şensê xwe li welatên din yên Ewropayê biceribîne, lê ew rastî girtin û zindakirinê hat “Di 2009an de min berê xwe dabû Almanyayê, min serî li mafê penaberiyê da lê polîsan [bi rêya standina şûnên pêçiyan] tê derxist ku min berê li Spanyayê îltîca kiribû. Ez du mehan di navendeke girtî ya penaberên nerewa mam, heya ku Spanya pejrand ku pêşwaziya min bike. Dema ez gihîştim balafirgeha Madrîdê jî polîsan ez serbest berdam û ji min re gotin tu bi ku ve dixwazî herî here”.

Hîn mehek li ser vegera wî ji Spanyayê re derbas nebû û li hember bêhêviya ji ber nebûna kaxesan Azad vê carê bi rêya pasaporteke romanî û otobusê çû Danîmarkayê. Dîsa ji vê hewldanê destvala derket û bi ser de jî “Ez bo çar meh û nîv li zindanê mam. Hebsê wan jî hebs bû, yanî 24 demjmêr girtî ye û ez xistibûm nav tawankaran jî. Ji ber vê rewşê min bo 20 rojan girêva birçîbûnê kir. Li dawiyê jî min vegerandin Spanyayê”.

Li Spanyayê jî Azad nikarîbû sûd ji yasaya sê salan werbigra ji ber ku ew nikarîbû kaxesa nemehkûmiyê dabîn bikra, wî xizmeta leşkerî nekiriye ji ber wê jî deshilata sûrî ev kaxes neda wî.

Polîsên swîsrî bi zorê Azad anîn Madrîdê

Di hewldana xwe ya dawî de Azad şensê xwe li paytexta Sîwsrayê ceriband “Min li Bernê eşkere ji wan re got ku daxwaza min ji bo mafê penaberiyê li sê welatan hate redkirin. Wan jî ji min re qala Dublînê* kirin, dema navê Dublîn dibhêsim ez dîn dibim. Min ji wan re got we Dublîn derxistiye seba hûn zulmê li penaberan bikin”. Azad bo heft mehan kete kampa penaberan, bi hêviya ku daxwaza wî bê pejrandin lê li dawiyê bersiveke neyênî dan wî, ji kampê jî wî birin zindanekê ji bo ku kaxesên vegera wî bo Madrîdê çêkin. Azad li dijî biryara nivîsgeha penaberiyê derket û nexwest ji zindanê derkeve lê wî bi dara zorê şandin Spanyayê “Min gote wan min di hebsê bihêlin bes min neşînin Spanyayê, guh nedan min û ez bririm ber deriyê firokeyê, lê ez hilnekişîm. Ez vegerandin hebsê, du meh ez li wir mam, piştre çar polîs hatin û destê min girêdan û ez xistim hundirê balafirê. Pîlot jî spanî bû, min jê re got ezê ji te re pirsgirêkan çêkim û hemû krîstalan bişîkinim, lê tew guh neda min. Ew çar polîsan ez bi kursiyê girêdam û bi min re hatin Madrîdê”.

Dil û heşê Azad niha li Kobanê ye

Niha ji ber şerê li Sûriyê hemû penaberên sûrî ku li Spanya dimînin dikarin mafê rûniştinê û kar bistînin, lê ew ne mafê penaberiyê ya Peymana Cinêvê ye ya 1951ê. Azad niha lo xwaringeheê kebabê kar dike û li bendê ye ku kaxesan bistîne ji bo bikaribe li derveyî Spanyayê kar bike. Lê Xema Azad a mezin ne wergirtina kaxesan e, kesera wî Kobanê ye, ew bang li yekîtiya partiyên kurdî dike ta ku li hemberî êrîşên DAÎŞê (Dewleta Îslamê li Îraq û Şamê) bisekinin, Azadê ku herdem bi ziman û hestên netewperwer diaxive gotinên xwe wiha bi dawî dike “Min tenê navê Kurdistanê û ala wê li ser dest û milê xwe deq kirine, Kurdistan di ser her tiştî re ye û divê em hemû axa wê biparêzin, axa Kurdistanê divê ji bercewndiyên hemû partiyan pîroztir be”.

* “Dublîn 2”: peymanek ewropî vê yekê destnîşan dike ku ew penaberên berê li welateke ewropî mafê penaberiyê xwestine ji nû ve daxwazên wan ji bo penaberiyê li welatên din yên Ewropayê nayên pejrandin û dîsa ji bo ew welatê pêşî ku têde mafê penaberioyê xwestine têne veguhestin.

Read Full Post »

nEXSERûdaw / Z.A – Di hefteya borî de bîst û şeş  kes ji kurdên Rojava, çar ji wan zarok, gihîştin balafirgeha Barajas ya Madrîdê, piştî geşteke ku bi dehhezaran kîlometr bi rêya  zemîn û hewayê dirêjkiribû. Piştî geşteke nav sê welatan li parzemîna Asyayê penaber berê xwe dan başûrê Amêrîkayê û ji wir hatin Ewropayê.

Du rojnamevanên spanî, yek ji wan erebaxêv e,  karîbûn xwe bi rêya telefonê bighandana  penaberên kurd ku li salaya girtina penaberan ya balafirgehê diman  ta ku dramaya wan bi rêya  malpera  “Rojnamageriya Mirovî” bighînin raya gîştî.

120 000 Euro dan  ji bo ku werin Almanyayê

Piraniya penaberên ku di van du salên dawîn de gihîştine balafirgeha Barajasê ji herêma Cizîrê bûn,  gellek ji wan jî kurdên êzdî bûn, penaberên vê carê jî  dîsa ji herêma Cizîrê bûn. Wan bi armanca ku bighêjin ba merivên xwe li Almanyayê geşteke dûr û zor derbas kirin heya pêlî zemîna Ewropayê kirin. Piştî derbasbûna wan ji bakurê Kurdistanê re, wan ligel qaçaxcîyan lihevkirin ku bi bihaya 5.000 Euro li ser kesên mezin û  2.500 Euro li ser kesên biçûk werin Almanyayê. Penaber bi pasaportên sexte ji Tirkiyê diçin bajarê Dubey, ji Dubey jî balafirek wan dibe Brazîlê, çend rojan li apartamentekî ligel penaberên din ji Sûriyê derbas dikin û piştre dîsa bi ezman dikevin û berê xwe didin Pêrûyê û  li dawiyê balafira wan li  paytexta Spanyayê  radiweste, li wir jî ji aliyê polîsa balfirgehê têne girtin. Piştre ji bo navenda girtinê li balafirgehê têne veguhestin, ew ligel penaberên ji netewên din di cihekî de dimînin ku rûrderê wê 25 metr çargoşe ye, ew li wir dimînin heya ku bersivek ji daxwaza wan ji mafê penaberiyê re bê dayîn, ku di haletên  asayî de sê rojan dirêj dike ji roja pêşkêkirina daxwaza mafê penaberiyê.

“Kesên selefî me wek gawir bi nav dikin”

Di reportaja xwe  de rojnamevana spanî  dibêje  “Asan e ku mirov  xeyal bike çima ev grûpê penaberan yên ku ji Hesekê hatine dereng bimîne ta ku baweriya xwe bi kesekî bikin ku ligel wan bi erebî diaxive û pirsan ji wan dike derbarê geşta wan ji dema ku ji Sûriyê derketine”. Piştî danûstandinekê bi rêya telefonê penaberên kurd ji rojnamevan re sedema derketina wan ji Rojava vedibêjin. Penaberên ku diaxivin dibêjin ku wan ji ber rewşa şer li herêmê di navbera rejîm û îslamîyên tundrew û ji ber nebûna pêdiviyên jiyanê wek elektrîk û avê ji welat reviyane, her wisa jî “Kuştin û destdirêjî çêdibûn, jin û zarok jî dihatin revandin, bajar hemû xerabe bûne, dikevin malan û her tişt û her kes bi xwe re dibin, kesên selefî me wek gawir bi nav dikin, her wisa jî ereb  piştgiriya wan dikin û li dijî me disekinin”  wiha  penaberek jin rewşa li herêmê şîrove dike.

“Ez nizanim çawa em gihşntin Spanyayê”

Gellek penaberên kurd ku bi rêya vîzaya transîtê geşta xwe dikin û li dawiyê digihin balafirgehên Spanyayê ji ber rakirina pasaportên sexte têne girtin, lê hinek jî hene xwedî şens in, polîs sextebûna pasaportên wan kişif nake  û ew bi rihetî derbasî  ew balafira ku wan dibe welatê ku hez dikin lê mafê penaberiyê bixwazin, nemaze jî Almanya û welatên Skandanavyayê.  Li ser pirsa: “Ji bo çi geşta we li Spanyayê bi dawî bû?” penaberekî wiha bersiv dide “Ez nizanim çawa em gihan vir, ji otobûsekê em diçûn otobûseke din û ji firokeyekê em derbasî firokeyeke din dibûn heya ku me xwe li vir dît” û dipirse: “Eger merivên min li Almanyayê hene, nikarim herim wir?.”

Peymana Dublîn û veguhestina penaberan

Pirraniya kesên ku li Spanyayê mafê penaberiyê dixwazin qet li bendê bersiva Nivîsgeha Penaberiyê namînin, hema piştî derketina wan ji balafirgehê berê xwe didin welatên din yên Ewropayê nemaze jî Almanya. An xizmên wan tên pêşiya wan û bi erebeyê wan tînin ba xwe, an jî ew bi xwe bi rêya trênê, ku têde nasname nayên kontrolkirin, diçin ba merivên xwe.

 Ji ber peymana “Dublîn 2”, ew kesên ku berê li welateke ewropî mafê penaberiyê xwestine ji nû ve daxwazên wan ji bo penaberiyê li welatên din yên Ewropayê nayên pejrandin û dîsa ji bo ew welatê pêşî ku têde mafê penaberioyê xwestine têne veguhestin. Gellek penaberên kurd ku mafê penabeiyê li Spanyayê xwestine, şensê xwe diceribînin û diçin welateke din ji bo serîlêdana mafê penaberiyê, gellek ji wan paşde têne vegerandin, hinek ji wan jî venagerin, şûnên pêçiyên wan li welatên din nayên bêlîkirin û wiha daxwaza wan ji mafê penaberiyê re tê pejrandin. Lê îstîsna heye ji bo bidesxistina mafê penaberiyê li welatekî din ji Yekîtiya Ewropayê (her wisa Îsland, Swîsre, Nerwêc û Liechtenstein peymana Dublînê îmze kirine) ew jî dema merivên van penaberan li welatên ku  peymana Dublîn  îmze kirine hebin û di heman demê de ew meriv xwedî statuya penaberiyê bin an jî serî li mafê penaberiyê dabin, wê çaxê egerek heye ku penaber ji ber sedemên mirovî (malbatî an jî çandî) mafê penaberiyê bidestxin û li gel merivên xwe bimînin û wisa ji Spanyayê re neyên veguhestin.

Read Full Post »

merkel-help-sabria-banner-275x270

Rûdaw / Z.A – Çîroka trajîk ya penaberiya pîrejina kurd Sebriye ya 107 salî  hêj di medyaya cîhanî de deng dide. Reportaja “Geşta wê ya dawî” ya ku di rojnameya almanî de Süddeutsche Zeitung  hatiye weşandin nûçeya herî dawî bû derbarê ev pîrejina êzdî, ya ku ji Rojava koçber bû û xwest ku bighêje ba malbata xwe li Almanyayê lê ew ji 25ê kanûna 2013an li Yewnanê asê maye. Di vê nûçeyê de jî Sebriye daxwaza xwe ji bo lihevkombûna bi malbata xwe re li Almanyayê anîbû zimên: “Du roj tevî malbata xwe û piştre ezê bi aramî bimirim”.

Behzad Yaghmaian, profesorê aboriya siyasî li zankoya Ramapo ya New Jersey (DYAyê), yê ku di meha Çileyê borî de ji bo konferansekê çûbû Atênayê û li wir pêrgî Sebriye hatibû û çîroka wê bi fransî û înglîzî belavkiribû, niha jî bi rêya malpera The Globalist kampaniayeyke îmzeyan ji bo arîkariya Sebriye vekiriye û derbarê heman mijarê ji serokwezîra Almanyayê Angel Merkel nameyeke vekirî şandiye.

Yaghmaian pitşî pêşkêşkirina xwe ji xanim Merkel re û şîrovekirina rewşa pîrejina kurd wiha dinivisîne: “Ez nivîskar im. Ez çîrokên xelkê vedibêjim. Lê min qet di jiyana xwe de bi girîngtiya vegotina çîroka kesekî [weke ya niha] hest nekiriye û ku ez arîkariyê wê bikim ta ku xewna xwe pêkbîne. Bi wê hestê girîngtiyê ku ez niha ji we re pê dinivisînim, ez rica ji we dikim ku hûn bi Sebriye re arîkar bin ji bo pêkanîna xwesteka wê ya dawî di jiyanê wê de…, Sebriye tenê hêvî dike ku dema bimre hezkiriyên wê  li derdora wê bin. Ev ne daxwazeke mezin e. Tekez em dikarin arîkariya wê bikin ji bo ku xewna wê biçe serî.”

Di dawiya nameya xwe de profesor Yaghmaian ji Merkel re dibêje: “Wek seroka yek ji welatên herî hêzdar li cîhanê, we mamele bi gellek kelemên mezin di van salên dawî de kiriye. Arîkariya Sebriye cîhanê naguhrîne. Kelem û dijwariyên me dimînin lê yek ji dapîrên herî mezin li cîhanê dê fersendek bidestxîne ji bo ku hezkiriyên xwe hemêz bike û piştre xatirê xwe ji vê cîhanê bixwaza.”

Girêdana kampanyaya îmzeyan ev e: http://www.theglobalist.com/sabria/

Di toreya civakî de Twitter hashtaga kampanyayê ev e: #MerkelHelpSabria

Read Full Post »

 Bangîn li mala xwe li Mûnsterê / Rûdaw


Bangîn li mala xwe li Mûnsterê / Rûdaw

Rûdaw / Z.A – Bangîn Şakir li gundê Latîfiyê ya bi ser Qamişlo di 1969an de hatiyê dinê. Piştî standina Bakalorayê û xelaskirina xizmeta leşkerî hat Ewropayê, ev bûn 22 sal li Almanyayê dijî û bê rawestan xebitiye heya ku cihekî xwe di nav karsazan de girt. Bangîn deriyê mala xwe li Mûnsterê ji Rûdawê re vekir û derbarê jiyan û xebata xwe axivî.

Berî almanî fêrî tirkî bû

Bangîn ji malbateke xizan tê, dema fersenda koçberiya ber bi Almanya ve rûdabû pereyên wî ji bo vê getşê tunebûn: “Xweşkeke min nû zewicîbû, ew zêrên xwe dan min, birayê min jî pere ji min re peydakirin, ango bi deynan ez hatim vir. Feqîrî ne şerm e, wê çaxê bavê ji bo ku pantalonekê ji min re çêbike, qimaş bi deyn kirîbû û bi deyn jî li ba terzî dirûtibû”. Di 1992an de Bangîn hat Almanyayê  û piştî du sal û nîv  mafê penaberiyê stand, di wê demê de wî li bajarê Oberhausenê li ba meriveke xwe di dîkaneke ya goştfiroşiyê de kar dikir: “Bi rêya vî karî ez fêrî bazirganiyê bûm û ez li wir jî fêrî zimanê tirkî bûm, ji ber ku gellek tirk li wir dijiyan, ez fêrî tirkî bûm berî ez fêrî almanî bibim.” Bangîn dikene û wiha pêde diçe: “Almanî jî bi rêya danûstandinê di kar û cadeyê de fêr bûm.”

Sê kar bi hevre dikirin

 Bangîn dibêje ku ew xwe diavêt her karekî û ji kar nedtirtirsî, derbarê karên xwe yên pêşîn wiha diaxive “Bo du salan min li marketa Edeka kar kir, piştre bê ku ezmûna min hebe min dîkanek li mareketa Kaufland ji bo firotina  penîr û zeytûnan vekiribû. Piştre min li Mûnsterê  li marketa Extra kar kir, wê çaxê jî almanya min  pêşketibû û ez bûm şêvê 12 karkerên goştfiroşiyê. Li wir min nêzîkî pênc salan kar kir, di heman demê de ez li pîtzarryekê dixebitîm û min bexçeyeke zarokan jî paqij dikir, dema min pîtza dibir malan û rêya wê malê li ser rêya bexçeya zarokan diket, min bilez odeyeke paqij dikir, kesek bi min nedihesiya ji ber ku ez zû diçûm û vedigeriyam pîtzariya.”

Di marketa Extra Bangîn di nav goştê berazan de dixebitî, bihna goşt pêre dihat mal û hevsera wî jî ji wê bihnê aciz dibû, ji ber wê jî ew berê xwe da karekî din “Min ji şêvê xwe re behsa pirsgirêkên xwe bi bihan goşt re kir û min dev ji kar berda, piştre min Euroshopek (firotina berhemên bi bihaya eurokê) vekir û kar baş diçû.”


Karsazê Kurd di marketa xwe de li Munster / Rûdaw

Marketek û cihê berberiyê vekirin

Di 2006an de jî Bangîn dîkanekê li navenda Mûnsterê vekir û navê Makka (bajarê musilman ya pîroz Mekke) lêkir, ew dibîne ku ev nav naskirî ye û dikare  xelkê gellek netewan ber bi dîkana wî bikşîne. Derbarê karê firoşiyê Bangîna wiha dirame “Sextebûn di vî karî de nabe, yanî eger berhemk ber bi xwerabûnê ve diçe û tu bidî zibûnê xwe, tu ew zibûn wenda dikî ew jî ji xincî xwe re dibêje û wiha navê te xerab dibe, ji roja min ev dîkan vekiriye heya niha kesek tuneye ku berhemek ji cem min biriye û paşde venegerandiye. Min gellek ezmûn ji karên xwe yên berê standibû, lewre ez ti zibûn ji xwe naqeherînim, ez amade me ku ez xesaretê bikim lê zibûnên xwe xesar nekim, hin car hinekan ji min re dibêjin ku wan berhemek xerabe ji cem min birine û piştre avêtine, digel ku dizanim ew rastiyê nabêjin lê ez berhemek din didim wan.”

Di dîkana Makka de pênc xebatkar hene û têde keskayî, fêkî, goşt û berhemên xwarinê ji rojhilata navîn û bakurê Afrîkayê tên firotin, Bangîn di 2009an de jî dîkanek ya berberiyê vekir ku heft karker têde dixebitin. Ji van herdû karan, mal ji bo xwe û  birayê xwe re kirîne, her wisa 11 malên wî hene ku bi kiriyê dide. Li welat jî dîkan û xanî kirîne.

 Neçalakiya revenda kurdî li Mûnsterê

Li Mûnsterê revenda kurdî ne li ser hev e, Bangîn acizbûna xwe ji vê yekê wiha vedibêje: “Di axaftinê de em gellek cîhatî ne, lê di dema pratîk de em xwe nadin ber, em bi kêmanî sed malbatên ji Rojava li vir dijîn, qet nebe 50 malbat ji wan dikarin cihekî peyda bikin ku em lê bicivin û ku zarokên me dersên kurdî bistînin û hevdû nasbikin. Vaye revenda erebî dersên erebî didin zarokên xwe ji bo ku zimanê xwe wenda nekin, mixabin em ne amade ne ku her kesek mehê 10 Euro bide ji bo em cihekî kiriyê bikin ji fêrbûna zimanê xwe”.

Derbarê derd û pirsgirkên revenda kurdî Bangîn wiha pêde diçe: “Beriya sê salan em pênc kes me şahiya Newrozê lidarxistibû, me 2500 Euro ji berîka xwe dabû, bawer bike ku hinekan ku nehatin şahiyê kêfa wan hat, digotin înşalah xesareta wan gellek be, digel vê yekê em îsal şahiya Newrozê lidardixin, ev erkek li ser milê me ye û ji bo ku zarokên me cejna xwe pîroz bikin”.

 Bangîn xelkê xwe li welêt jî jibîr nake: “Dema arîkarî ji min tê xwestin ji bo Kurdan ez herdem amade me lê dive ez zanibim ew arîkarî bi ku ve diçe, niha xwendekarek li welêt heye ku ev bûn du sal pereyan jê re dişnim, derfeta malbatê nîne ku keça xwe bişînin zanîngehê ji ber wê jî ez lêçûnên wê didim”.

Read Full Post »

Rizgar li parkeke giştî li Almanya / Rûdaw

Rûdaw / Z.A –  Di bihara 2011ê de bi hezaran ciwanên kurd di artêşa Sûriyê de xizmeta leşkerî dikirin, beşek ji wan xwedî şensekî mezin bûn û bi saxî ji leşkeriyê rizgar bûn, lê gellek ji ber vî şerî an birîndar bûn an jî jiyana xwe ji dest dan. Bextê Rizgar* hebû  ku dema leşkeriyê bi selametî derbas kir, lê ew beriya du salan li Helebê pêrgî êrişekê hat û tê de birîndar bû. Rizgar ji Sûriyê bazda û piştî geşta salekê gihiştibû Almanyayê.

Ciwanê 23 salî di despêka Cotmeha 2011ê de xizmeta xwe ya leşkerî qedand, wê çaxê jî hêj şerê di navbera artêşa sûrî û çekdarên opozisyonê de gurr nebibû: “Ez wê demê pirr ditirsiyam ku tiştek bê serê min, ez li bajarokekî nêzîkî Şamê bûm û min tenê nobet digirtin. Lê carekê misyonek me li derveyî wargeha leşkerî hebû, em çûbûn nava bajêr û li wir ez bûm şahidê kuştina du mirovan.”

“Apocî wê te bikujin”

Piştî bidawîkirina dema leşkeriyê Rizgar vedigerê Helebê û li wir pêrgî kêşeya bêkariyê tê, ew dibêje ku ew wê çaxê “Apocî” bû û tevlî civînên PKKê dibû. Carekê jî berpirsyarekî PKKê ji Rizgar û kurapekî wî yê 17 salî re pêşniyar dike ku ew tevlî refên gerîlla bibin. Herdu jî pêşniyarê dipejirînin: “Di wê demê de kurmamê min ji bavê xwe qehirî bû, ji ber ku apê min destê keçikekê jê re nexwestibû, ji ber wê jî ew biryara stand. Ez jî bi gotinên wan derbarê parastina welêt de hestiyar dibûm, serê min jî tijî kiribûn, min jî got erê.” Lê beriya derketina wan bi rojekê, mirovekî hîşt ku ew herdu ciwan berê xwe nedin kampên Qendîlê, ew mirov ji wan re behsa metirsiyên derbaskirina sînor û tundîtiya li ba hin endamên PKKê heyî dike. Herdu ciwan biryara xwe diguherînin û neçar dimînin ku ji bo demekê xwe veşêrin, ji ber ku “Apocî li me digeriyan.”

Piştî wê, di meha Kanûnê de, Rizgar pêrgî buyereke xerab tê, ew dibêje ku dema ew li taxeke kurdî li Helebê dimeşiya, di sîng û rûyê wî de fîşeka cîfteyê diteqe: “Demjimêr 6:30 êvarê bû, ronahî jî tine bû, min nedît kê gulle avêtibû min. Hemû derên min bi xwîn bûn û tavilê ji ser heşê xwe çûm û min xwe li nexweşxaneyê dît.” Rizgar şûnên birînên ser sînga  xwe nîşan dide û dibêje ku bijîşkê alman gellek perçeyên wê fîşekê ji ser û gewdeyê wî derxistin lê hinek mane ku zore bên derxistin, ji ber ku egerek heye ku bandorê li damarên çavên wî bike: “Piştî ku ji nexweşxaneyê derketim bavê min got divê tu ji vir derkevî, Apocî wê te bikujin.” Bavê Rizgar qaçaxciyekî dibîne, da ku kurê xwe bi rêya Yewnanê bişîne Almanyayê. Rizgar çend rojan li Tirkiyeyê dimîne û piştre derbasî Yewnanê dibe, ew li wir diçe maleke tazî ku heya doşek jî lê tine ne: “Me di nav turikên razanê de xew dikir, em li kolanan digeriyan û me doşek, kursî û masyan berhev kirin heya ku me mala xwe çêkir.” Li şûna ku Rizgar çend rojan li Yewnanê bimîne, weke qaçaxcî soz dabû bavê wî, mayina wî neh mehan dirêj dike, di vê demê de jî carekê ligel çend kesan hewl dabû bi rêya welatên Balkanê biçe Awisturyayê lê plana wî têkçûbû: “Qacaxcî em derbasî Makedonyayê kirin, lê li wir em du rojan di nav daristanan de geriyan û em li benda erebeyekê bûn lê ti kes nehat pêşiya me, xwarina me jî tine bû û  me tenê hejîr û tirî dixwar, li dawiyê de polîs em girtin û em vegerandin Yewnanê.”

Çar rojan li ser behrê bê xwarin û vexwarin mabû

Piştre Rizgar qaçaxciyekî din dibîne û pê re li hev dike ku bi rêya keştiyê bişîne Îtalyayê: “Em 60 kes bûn di keştiyê de ku 17 metre cargoşe bû, kesî nan jî bi xwe re nebiribû, me gotibû rojek û emê bigihijin berava îtalî lê geşta me çar rojan dirêj kir. Ne min av vexwar ne jî min tiştek kir devê xwe, di ava behrê de mirov didewixe, kesê ku xormeyek yan biskuwîtek dixwar, an jî av vedixwar, hema diverşiya.” Piştî wê Rizgar ji Milano dixwest derbasî Swîsreyê bibe, lê asayîşa swîsrî wî digire û şûnde vedigerîne Îtalyayê. Di hewldaneke din de û piştî azara salekê, ew digihije rawestgeha xwe ya dawî û di çend mehan de mafê penaberiyê distîne. Ev bûn neh meh ku Rizgar li Almanyayê dijî lê rewşa wî hêj nehatiye ser hev, ne jî kar ji xwe re dîtiye.

* Nav guhertî ye.

Read Full Post »

Şîrîn û zarokên xwe / Foto: DW

Şîrîn û zarokên xwe / Foto: DW

Rûdaw  / Z.A “Emîne sê mehî ye, bavê wê hîn ew nedîtiye, ew li Atînayê di dema reva xwe ji Sûriyê ber bi Almanyayê ve ji dayîk bûye…” wiha reportaja televîzyona fermî yê Almanyayê Deutsche Welle (DW) derbarê malbateke kurd ji Rojavayê Kurdistanê despêdike. Reportaj balê dikişîne ser astengiyên malbatên penaberan yên ku di geşta xwe ya ji bo Ewropayê de ji hev cuda dibin. Yek ji malbatên ku raporataj behsê dike malbata Şîrîn Mihemed e. Şîrîn ligel hevjînê xwe Nezîr û sê zarokên xwe ji Sûriyê derketin û xwestin bi hevre bigihijin Almanyayê, lê di geşta wan de, weke ya gellek penaberan, êş û zehmetî gellek bû. Ew sedema derketina ji welêt wiha vedibêje: “Hevjînê min xwepêşandan li dijî rejîma Esad organîze dikirin, ji ber vê yekê jî asayîşa hikûmetê dihate mala me, rewş ji her carê metirsîdartir bû, ji ber wê jî hevjînê min biryar dabû ku em ji wir derkevin.”

Keça wê Canda di avê de werbû û hindik mabû ku bifetisiya

Malbat berê xwe dabû Tirkiyeyê û bi rêya qayikeke naylonî çemê Evrosê (Merîç), ku ew sînorê xwezayî di navbera Tirkiye û Yewnanê de ye, derbas dikin. Derbaskirina çem jî qet ne hêsan bû, hem ji ber tundiya kontrola polîsên yewnanî, hem jî ji ber şepêlên xurt yên çemê ku gellek caran dibin sedema qulibandina kelekên naylonî. Di dema derbaskirina çem de jî Şîrîn ducanî bû, keça wê Canda ya heyşt salî jî di kelekê de werbû û ket nav avê, hindik mabû ku bifetisiya.

Burokrasiya yewnanî lihevkombûna malbatê asteng dike

Nezîr Mihemed / DW

Nezîr Mihemed / DW

Nezîr Mihemed derbarê têkçûna plana çûyîna wan ji Yewnanê bo Almanyayê vedibêje: “Me pere dabûn du kesan, yek ji bo ku hevjîn û zarokên min bi rêya firokeyê bişînin Almanyayê û yê din jî ji bo ku min bi rêya kamyonekê bişîne. Piştî 50 demjimêran ji geşta xwe ez gihiştim Almanyayê û wê çaxê jî ez agahdar bûm ku jin û zarokên min di firokexaneyê de ji ber eşkerebûna pasaportên sexte hatibûn girtin.” Li gorî ku Nezîr behs dike, pereyên wî nîne ku biçe serdana malbata xwe û ew bi saya arîkariyên mirovên xwe debara xwe li Almanyayê dike. Dema derfeta wî çêdibe ew bi rêya telefonê ligel hevjîna xwe diaxive lê ew keça xwe Emîne tenê bi rêya wêneyan nas dike. Digel ku daxwaza Nezîr ya ji bo wergirtina mafê penaberiyê hatiye pejirandin, ew niha nikare malbata xwe bîne ba xwe, ji ber ku ev yek li ser desthilata yewnanî disekine, heta ku rê bide malbatê ji bo ku biçe Almanyayê, rêdan jî li ser burokrasiya yewnanî ya giran dimîne.

Şîrîn dibêje ku tiştek ji destê wê nayê, weke ku ew di zindanê de be, ew û zarokên xwe nikarin ji Atînayê derkevin. Mala ku lê dijîn jî xerabe ye, ew hemû di heman odeyê de radizin û nan dixwin. Ew ditirse ku derkevî cadeyê, ji ber ku zimanê yewnanî nizane û agahiyên wê hene ku grûpên rastgir yên tundrew diçin malên penaberan. Ew li paytexta Yewnanê di nav tirsê de dijî, ji ber wê jî dibêje “Tenê dixwazim bi lez ji vir derkevim” û hêstiran dibarîne.

Read Full Post »

Older Posts »

%d bloggers like this: