Hevpeyvîn ligel Helbestvan Husên Hebeş

Husên Hebeş li Granada / Nikaragua

Zinar Ala: Kek Husên tu sala bihorî beşdarî festîvala navnetwî ya helbestê li Medellin (Kolombiya) bûyî, îsal jî ji 14 heya roja 21ê sibatê tu beşdarî festîvala navnetewî ya helbestê li bajarê Granada (Nikaragua) bûyî. Ji kerema xwe tu dikarî hinekî behsa vê beşdarbûna dawî bikî?

Husên Hebeş: Piştî demeke dirêj ji firandinê, ji balefirgehekê ta yeke din ez û helbestvanê îraqî Fadhil Al-Azzawî li balafirgeha Managua (paytexta Nikaragua) peya bûn (em li balefirgeha Amsterdamê rastî hevdu hatibûn). Me bi erebeya dostekî ko li wir dimîne berê xwe da Granada, bajarê ko festîval lê lidardikeve.

Roja 15ê mehê roja vekirina pirtûkxaneyan bû, piştî vekirina pirtûkxaneyan gerek biçûk ji helbestvanan re li nav bajêr çêkirin, derengî rojê çend helbesvanan helbestên xwe xwendin.

Roja 16ê mehê roja fermî ya vekirina festîvalê bû, bi hezaran mirov ji bo guhdarkirina helbestê li meydana mezin ya bajêr civiyan, nêzîkî bîst helbestvan têde beşdar bûn û helbestên xwe xwendin, di nav wan helbestvanan de helbestvanê navdar Arnesto Cardinal (Nikaragua) hebû, Amiri Baraka (Ji DYAyê), Gaston Saint Fleur (Hayitî), Satoko Tamura (Japon), Alessio Brandolini (Îtalya), Sigurdur Palsson (Îslanda) û pir navên din yên girîng hebûn, min jî bi wan re xwend, bi ratstî helbestên di wê şevê de hatibûn xwendin pir bi nirx bûn û reaksiyoneke mezin û bilind di nav guhdaran de çêkirin, piştî dawîbûna xwendina helbestê… mûzîk, stran, sema û pêşkêşkirina filiklorê destpêkir û ta nîvê şevê berdewam kir. Rojekê jî karnavalek mezin ji bo helbestê lidarxistin, karnaval li nav bêjêr geriya û helbestvanan helbestên xwe li rê û kolanan xwendin.

Ligel Helbestvanê navdar Arnesto Cardinal

Roja 19ê mehê du xwendinên min hebûn, yek jê li bajarê Niquinohomo ew bajarê ku şoreşvanê Nikaraguayî yê navdar Augusto César Sandino lê hatiye dinyê û di mala wî de min helbesta xwe ya bi navê “Kêra xwe di dilê min de biçîne” xwend, min dixwend û li peykerê Sandino dinêrî peyker bi heyecan dibû û bi dilgermî guhdarî helbestê dikir. Xwendina duyem, min û çend helbesvanên din li ba polîsan xwend, nêzîkî 150î polîs û fermendarên polîsan amede bûbûn û guhdarî helbestê kirin, li dawiyê hemû tişt bi coşek mezin û reaksiyoneke bilind bi dawî hat.

Husên Hebesş ligel hebestvanê Amêrîkî Amîrî Baraka

Zinar Ala: Li gorî me dîtibû di vîdyoya xwendina helbestê di roja dawî  de ji festîvala Medellín helbesta te  ya ku te bi Erebî xwendibû “Ne xema min e li ku an jî çawa dimrim” bi çoşeke mezin hatibû pêşwazîkirin, tiştekî ecayîb bû hejmara xelkê  a ku li te guhdarî dikir û çawa bi çepikan kêfxweşiya xwe nişan dikirin. Rojnamevana Kolombî Catalina Trujillo bawer dikir ku te bi Kurdî helbesta xwe dixwend. Catalina di bloga xwe de nivîsandibû ku dema Husên dest bi xwendina helbestê kiribû harmoniyeke taybet di wî cihî de belav bû, te di her peyvekî xwe de gelek aramî diweşand, tevî ku kesekî bi Kurdî nedizanî jî lê guhdarkirina wan tiştekî ecayîb bû, piştî xwendina wergerandina helbestê ez têgihiştim ji bo çi peyvên wê digihştin kûraniyê.

Husên Hebeş: Bi rastî ev helbest bi nêrîna pir kesan gelek kûr û hestedar e. Dema min nivîsandibû ez di depressioneke mezin û bê dawî de bûm, di rewşek ne durust de bûm, min hemû tişt di riya mirinê re didît, tenê tarî li pêş çavên min bû û pirsa mirinê di serê min de weke bahozekê digeriya, bi taybet ew mirina ku bi hemû rengan tê û dikeve qirika mirovên bi hest, mirovên tenik wek helbestvanan, û dipirsîyam ku:

Çawa Sylvia Plath yê bi bêhna gazê xwe bikuje?

Çawa Sergon Bolos yê li welatê xerîbiyê di nexweşxanekê de li Berlîn bi tenê bimire?

Çewa Dilşad Mirewanî yê di rojbûna xwe bi destên neyaran bidarkeve?

Çawa Attila József yê xwe bavêje ber tirênê û dawî bi jiyana xwe bînê?

Çawa Federico García Lorca bi destên hovanan di şeveke tarî û reş de bê kuştin?

Çawa Sokrates bi vexwerina cehrê yê bê dade kirin?

Çawa û çawa û çawa… ez ê bimirim? Ne xem e ew mirina çawa be û li kuderê be û di çi demê û warî de be, bersiv, ne xem e. Her wiha jî ne xeme eger herdu zarokên min bi kêf bin, bi aramî razin, xwarin û vexwarin ji wan ne kêm be û bi şahî bi pêlîstokên xwe bileyzin û ji hevdu jî pir hez bikin. Jiber vê yekê jî ev helbest rasterast li dilên mirovan dixîne û hestan dilerizînê. Gava min li Medllin xwend bi rastî ez jî matmayî mam, bi hezaran mirov rabûn ser xwe û bi heyecaneke mezin li çepikan xistin, her wiha helbesvan jî bi heyecan bûn, rabûn ser xwe û ez pîroz kirim. Hêjayî gotinê ye ko parçeyek ji vê helbestê ji aliyê muzîkvanekî Kolombî ve bû stran.

Ligel Helbestvanê Fransî Michael Gluk

Zinar Ala: Helbesteke te bi navê “Kêra xwe di dilê min de biçîne” heye, li gorî kesên ku bi Spanî xwendine gotin: Helbest pir xweş û bi êş e. Rojnamevanek Spanî got: Gava min ev helbest xwend, hindik mabû ku ez hêsirên xwe bibarînim. Gelo ji bo çi ev hevoka tund “Kêra xwe di dilê min de biçîne”?

Husên Hebeş: Hevok ne tunde, lê cîhan tunde, her tişt li derdora me tunde. Binêr çewa mirin li herderê dibare, çewa kuştina mirovan ewqas hêsan bûye, çewa belengazî, birçîbûn, bêxwedî, şer, ceng û neyartî… di jiyanê de bi hêz şaxdide. Eger tu carekê bixwazî bi hêviyê biramî divê tu bi serê derziyê ciyakî bikulî, di dawiya dawiyê de yan tu wê hêviyê bibînî yan jî nebînî. Dawiya helbesta ku ev hevok tê de derbas dibe wê bizavê dike, ku wê hêviya wenda bibîne!

Husên Hebeş ligel helbestvan û şanonivîsa Hindî  Mamta Sagar

Zinar Ala: Digel ku kurtejiyana te ya ku di malpera festîvala navnetwî ya helbestê li Medellin eşkere dibêje ku tu heya bi kûraniya hestan kurd î, peyva Kurd sê caran di kurtejiuyana te de derbas dibe, lê tu helbestên xwe bi erebî dixwînî, yek ji xwendvanên AVESTA te wek balyozê dewleta Suriyê dibîne. Helbestên te yên bi Kurdî di gelek malperan de hatin weşandin. Ji bo çi tu helbestên xwe bi zimanê Kurdî naxwînî?

Husên Hebeş: Bi rastî ev pirseke pir bi nirx û girîng e. Binêre kek Zinar bila herkes bizanibe ku ne mumkune ez bi navê tukesî ji bilî navê Kurdan beşdarî festîval û çalakiyan bibim, ev rastiyeke divê -bê guman- herkes pê bizanibe û bawer be.

Kurdiyatî ne tenê weke te di pirsê de diyar kirî di kûraniya hestên min de ye, na ne tenê wisa ye, kurdiyatî hest, dil, giyan, xwîn û hestiyên min bi xwe ne. Kurdiyatî ne kirase ku tu lixwekî û ji xwe bêxînî û ne jî diyariyeke yek bide te û ji te bistîne, kurdiyatî hebûna min e, me ye.

Ji bo çi ez helbestên xwe bi zimanê Kurdî naxwînim?

Bersiv ev e: Pirs bi xwe ta radeyekê ne raste û divê ez çend tiştan ronî bikim. Min di xwendina xwe ya destpêkê li Medllin helbesteke bi Kurdî bi navê “Bila çiya bibeyivin” xwend, lê ji ber ku wergera wê bi zimanê Spanî tune bû tu reaksiyon çênekir, guhdar li benda wergerê sekinîn lê ew werger tunebû, min di cih de lêborîn ji wan xwest û got wek ku hûn dizanin û wek di kurtejiyana min de diyar bûye ez helbestên xwe bi kurdî û bi erebî dinivîsim û dixwînim, min xwest tenê hûn muzîka ziman û helbesta kurdî bibhîsin, û di piştre min helbestên xwe yên erebî yên wergerîne Spanî xwendin.

Li Nicaragua yê jî li bajarê Niquinohomo bajarê şoreşvanê navdar Augusto César Sandino û di mala wî de (ew mal niha kirine pirtûkxane) min tenê helbesta xwe ya bi navê “Kêra xwe di dilê min de biçîne” xwend. Wek tu dizanî ew helbest bi Kurdî ye û te jî bi xwe ew wegerandî* zimanê Spanî. Pirsgirêka nivîskar û helbestvanên kurd ev e:

Ti kes tune ye ku nivîs û helbestên wan wergerînin zimanên cîhanî û her wiha dezgeh jî tune ne û welat jî tune ye…

Ka ji min re bibêje tu yî çawa bi helbesteke kurdî ne wergerandî bo zimanên din beşdarî festîvalan bibî?

Ka bibêje çend wergervanên me yên ji bo wergerandina çand û wêjeyê bo zimanê Spanî, Ingilîzî, Almanî, Fransî… hene?

Ez bawer dikim ev pirsgirêka mezin ya me hemû nivîskar û helbestvanan ne! Hema hema ez dikarim bibêjim ev pirsgirêkeke bê çare ye!!! .

Li aliyê din ez dikarim bi hêsanî wergervanan ji helbestên xwe yên bi zimanê erebî re bibînim. Ji ber vê yekê jî ez bi erebî dixwînim. Helbestên min bi kurdî bi dehan di malper û kovarên kurdî de hene û nêzîka sê pirtûkên min jî ji bo çapê amede ne, lê ti kes naxwaze çap bike!!.

Min pirtûkek ji weşanxaneya Avesta re şand, piştî çend mehan edîtorê wê A. Keskîn persiv da û got em helbestan niha çap nakin!!, tevî ne wisa ye!! Ez rabûn min ew şand ji Semakurd re, piştî demek dirêj bersiv dan û gotin programa me îsal tijî ye û em nikarin çap bikin!. Min şand ji weşanxaneya Pêrî re di cih de kekê Ehmed Önel persiv da û got: Spas dosya te giha me û wisa berdewam kir: Xebat xweş, kar xweş û serkeftin. Min got aniha pirtûka min çap bû, lê kekê Ehmed heft mehan li ser raza, min emailek jê re şand lê ciwanmêr di xwe re nedît ko bersiva min jî bide!!!

Ka ez çibikim? Ez nizanim!!! Li hember vê tiştî jî, helbestên min yên bi Erebî pir baş tên nirixandin, her wiha yên wergerîne Spanî, Ingilîzî û Farisî jî wisa ne, ev rastiyeke tehl e lê divê ez bibêjim.

* Helbesta Husên “Kêra xwe di dilê min de biçîne” bi alîkariya Isabel Martinez hatibû wergerandin.

GALERÍ (22 wêne)


Advertisements

Şîrove û nêrînên we

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s